Kadri KABAK

11 Eylül 2011 Pazar

Emekli olan ihbar tazminatı almaz

Yazar Arşivi   /   Bu sayfayi yazdir

Kıdem tazminatı ile ihbar tazminatının ödenmesi gerek miktar açısından ve gerekse hak kazanma açısından çoğunlukla karıştırılan konulardandır. Çalışanlar genel anlamda yıpranma tazminatı dedikleri kıdem tazminatına hak kazandıkları her durumda ihbar tazminatı da alabileceklerini düşünürler.

Kıdem tazminatının hangi koşullar altında ödeneceği 1475 sayılı İş Kanununun 14’ncü maddesinde sayılmıştır. Anılan 1475 sayılı İş Kanunu 14’ncü maddesi dışında tamamen yürürlükten kalkmış, yerini 4857 sayılı İş Kanunu almıştır.

İhbar önelleri ve tazminatı hususu ise kıdem tazminatından çok farklı olarak 4857 sayılı İş Kanununun 17. maddesinde ele alınmıştır.

Kıdem tazminatı işçinin hizmet akdinin belirli koşullarda feshedilmesi veya sona ermesi nedeniyle ödenmesi gereken bir işçi alacağı iken, ihbar tazminatı bu durumdan ayrıktır. Çalışana her kıdem tazminatı ödenmesi gereken durumlarda ihbar tazminatı da ödenmesi veya önel verilmesi gibi bir durum söz konusu değildir.

İhbar öneli veya tazminatı; belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir nedene dayanmaksızın feshetmek isteyen tarafın diğer tarafa vermek zorunda olduğu süre ya da ödemek zorunda olduğu tazminat olarak değerlendirilebilir. Aslında ihbar öneli ve tazminatı sözleşmenin feshinden önce sözleşmeyi sona erdireceğini karşı tarafa duyurmaktır. Taraflar bu duyuruyu belirli bir süre önce haber vererek yapabileceği gibi, haber vermeden ani olarak ve önceden haber vermesi gereken süre kadar ücret tutarında tazminat ödemek suretiyle bu yükümlülüklerini yerine getirebilirler.

Kıdem tazminatı sadece işveren tarafından belirli şartların gerçekleşmesi durumunda işçiye ödenirken, ihbar tazminatı duruma göre işçi tarafından işverene ödenmesi gereken bir tazminat olarak da ortaya çıkabilir. İhbar ve kıdem tazminatının birlikte ödenmesi gerekli bazı işten çıkış nedenleri de yok değildir.

İhbar tazminatını işverenin ödemesi gerektiği durumlar belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve önel kullandırılmaksızın feshetmesi şartlarına bağlıdır. Bu şekildeki hizmet akdinin feshinde işçinin çalışması bir yılın üzerinde ise işçiye kıdem tazminatı da ödenmesi gerektiğinden ve büyük bir oranda iş sözleşmelerinin anılan şekilde feshedilmesine bağlı olarak sona erdiğinden çalışanlar her türlü hizmet akdinin feshinde ihbar tazminatı almaları gerektiği yönünde yanlış bir kanıya varmaktadırlar.

Oysa ki; belirsiz süreli hizmet akdinin işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın ve önel kullandırılmaksızın feshedilmesi dışındaki fesih ve sona erme durumlarında işçiye ihbar tazminatı ödenmez.

Emeklilik nedeniyle işyerinden işçinin ayrılması da hizmet akdinin işçi tarafından feshedilmesine örnek teşkil eden bir durumdur. Bu itibarla emeklilik nedeniyle işyerinden ayrılan bir işçinin işverenden alacağı tek tazminat vardır. Bu tazminat kıdem tazminatıdır. İhbar tazminatı emeklilikte ödenmez.

Ödenecek kıdem tazminatının miktarı işçinin çalışma süresine ve ücretine göre değişmektedir. Toplu iş sözleşmesi ve hizmet akdinde başka bir hüküm yoksa işçi emekli olarak ayrıldığı işyerinden, çalıştığı her tam yıl için brüt giydirilmiş 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı alacaktır. Giydirilmiş ücrete aldığı ücretlerin dışında yapılan sosyal yardımlar da dahil edilerek hesaplama yapılır.(Yemek, ikramiye gibi haklar eklenir.)

Örneğin: İşçinin emekli olacağı işyerinde 10 yıl, 6 ay çalışmış ve son giydirilmiş ücretinin ise 1.000,00.-YTL olduğu kabul edildiğinde ödenecek kıdem tazminatı brüt 10.500,00.-YTL olacaktır. Bir yıldan arta kalan süreler orantılı olarak hesaplanacaktır. Brüt kıdem tazminatından ise sadece %0,66 oranında damga vergisi kesilecektir.

 

Not: Çalışma hayatına ilişkin soru ve sorunlarınıza yanıt aradığımız tv. Programımız “çalışma hayatı” her salı 17.40’da kanal35 de canlı olarak yayınlanmaktadır. Sorularınızı bekliyoruz.

 

Sağlık ve sosyal güvenlikle kalın.

Önceki Yazıları

11 Eylül 2011 PazarEmekli olan ihbar tazminatı almaz

10 Eylül 2011 Cumartesiİhbar tazminatının tavanı yok

28 Ağustos 2011 PazarBayram çalışması ücretleri nasıl ödenecek?

27 Ağustos 2011 CumartesiKimler bayramda dokuz gün tatil yapacak?

21 Ağustos 2011 Pazar İşgücü istatistikleri

20 Ağustos 2011 CumartesiKim nerede çalışıyor?

07 Ağustos 2011 PazarKıdem Tazminatı Fonu (2)

06 Ağustos 2011 CumartesiKıdem Tazminatı Fonu süreci

31 Temmuz 2011 PazarKıdem tazminatı askere giderken alınır

30 Temmuz 2011 Cumartesiİşçi de gerektiğinde ihbar tazminatı öder

17 Temmuz 2011 Pazar Çalışan nasıl ve ne kadar rapor parası alır?

16 Temmuz 2011 CumartesiÇalışan istirahat raporunu nasıl almalı?

10 Temmuz 2011 PazarToplu çıkış nasıl yapılmalı?

09 Temmuz 2011 CumartesiEvlenince kıdem tazminatı nasıl alınır?

03 Temmuz 2011 Pazarİş kazası ve bildirimi

02 Temmuz 2011 CumartesiSigortalılığın sona ermesi ve bildirimi

26 Haziran 2011 PazarSigortalıların sigorta bağlangıcının bildirilmesi(4/b)

25 Haziran 2011 CumartesiSSK(4/a)Sigortalıların sigorta bağlangıcının bildirilmesi

12 Haziran 2011 PazarSGK tarafından işyerlerinin tehlike derecelerinin belirlenmesi

11 Haziran 2011 CumartesiYersiz ödenen muhtaçlık maaşlarının faizi silindi