Kadri KABAK

Kadri KABAK

Raporlu işçinin işten çıkışı

27 Eylül 2009 Pazar

 
İnsan kaynakları yöneticisi olan okurumuz Aygül Hanım uzun süredir (bir yıldır) sağlık raporu nedeniyle işyerlerinde çalışamayan işçilerinin iş sözleşmesinin feshinde, işçiye kıdem tazminatı yanında ihbar tazminatı da ödemek zorunda olup olmadıklarını, işçinin toplam hizmet süresinin 7 yıl, 5 ay olduğunu, bu sürenin son 13 ayını işçinin raporlu olarak geçirdiğini, işçiye ne kadar tazminat ödemek zorunda olduklarını öğrenmek istemektedir.

            Tarafları olan işçi ve işverene karşılıklı olarak borç, yükümlülük ve sorumluluklar   yükleyen iş sözleşmesinin sona erdirilmesinin koşulları da 4857 sayılı İş Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. İş sözleşmesinin sona ermesi işçinin işsiz kalması, işverenin de sözleşmesi sona erecek işçinin yapacağı işin boşa çıkması nedeniyle, sözleşmenin sona erdirilmesi işlemlerinin sağlıklı bir şekilde işletilmesinde toplumsal yarar bulunmaktadır.

            4857 sayılı İş Kanunu’nun 17’nci maddesinde işçi ve işverenin önceden haber vermek suretiyle iş sözleşmesini fesih koşulları düzenlenmişken, aynı yasanın 24’üncü maddesinde işçinin, 25’inci maddesinde ise işverenin iş sözleşmesini bildirimsiz fesih koşulları ele alınmıştır. İşte anılan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/I maddesindeki sağlık sebepleri ile işverene bildirimsiz fesih hakkı verilen düzenlemede sevgili okurumuzun yönelttiği sorunun yanıtı bulunmaktadır.

            İşyerinde çok uzun süre raporlu kalan işçilerin iş sözleşmesinin devamı bazı durumlarda işletme açısından imkan dahilinde olamayabilmektedir. İşveren raporlu olan işçinin yaptığı iş için başka bir işçiyi alma ihtiyacı hissedebilir. Uzun süreli raporlu kalacak işçiyi işe gelmesi için beklemek bazı durumlarda katlanılmaz bir durum olabilir.  Bu nedenledir ki anılan düzenleme bu konuyu ele almıştır. Yukarıda belirtilen madde düzenlemesinde işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi haller nedeniyle işyerine uzun süre gidememesi ve raporlu kalması durumunda işverenin bu nedenle kaynaklanan iş sözleşmesini fesih hakkı, belirtilen nedenlerle meydana gelen işçinin işyerine devamsızlığının yasanın 17’nci maddesindeki bildirim önellerini altı hafta aşmasından sonra doğar.

            Anılan nedenlerle devamsızlığı olan işçinin sözleşmesinin bildirimsiz olarak feshedilebilmesi için öncelikle raporlu olduğu sürenin ve ihbar önelinin hesaplanması gerekir. İhbar öneli 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17’nci maddesine göre 6 aydan az çalışması olan işçiler için iki hafta, 6 ay -1,5 yıl arası çalışması olanlarda dört hafta, 1,5 yıl -3 yıl arası çalışması olanlarda altı hafta, 3 yıldan fazla çalışması olan işçiler için ise sekiz haftadır.

            Buna göre işyerinde üç yıldan fazla süreli bir çalışması olan işçi eğer ki herhangi bir nedenle sağlık raporu alır ve bu rapor süresi (8+6=14 hafta) 98 günü aşarsa işveren işçinin hizmet akdini bildirimsiz olarak feshedebilir.

            İşçinin çalışma süresi azaldıkça bu fesih için gerekli olan rapor süresi de aşağıya iner. Örneğin 1,5 yıl ile 3 yıl arasında çalışması olan bir işçi için ise bu süre 84 gün (6+6=12 hafta) olmaktadır. Anılan gerekçe ile işçinin iş sözleşmesinin feshi işverene verilmiş olan bildirimsiz fesih hakkı olduğundan dolayı, doğal olarak işveren işçiye ihbar öneli veya tazminatı vermeyecek, çalışma süresi bakımından bir yılı aşmışsa sadece kıdem tazminatı ödeyecektir. Uzun raporlu işçilerin sözleşmelerinin feshinde ihbar hakları bulunmamaktadır.

 Ayrıca işçiye yapılacak olan kıdem tazminatı ödemesinde de işçinin raporlu kaldığı sürenin tamamı dikkate alınmayacak, benzer şekilde, raporlu kaldığı sürenin ihbar önelini altı hafta aşan kısmı tazminata esas çalışma süresinden düşülecektir.  Okurumuzun örneğindeki işçinin iş sözleşmesinin feshinde işveren sadece kıdem tazminatı ödeyecek, ödeyeceği kıdem tazminatında da on üç aylık (390 gün) rapor süresinin sadece 98 gününü kıdeminden sayacak, kalan 292 günlük rapor süresini kıdeminden düşmek suretiyle ortaya çıkan süreye göre kıdem tazminatı hesaplaması, tahakkuku ve ödemesi yapacaktır.

SAĞLIK VE SOSYAL GÜVENLİKLE KALIN.