Yenigün ön seçime başladı

Kadri KABAK

Kadri KABAK

Yeni yasada malulen emeklilik -I-

25 Nisan 2010 Pazar

 

Yeni yasada malulen emeklilik -I-

kadrikabak@hotmail.com

 

Sosyal güvenlik sistemi birleşip bütünleşmeden önce sigortalıların en çok yakındıkları konuların başında malulen emekliliğin zorluğu gelirdi.

Malulen emeklilik için başvuruda bulunan sigortalıların, özellikle 506 sayılı Yasa anlamında sigorta primi ödeyenlerin, sağlık raporlarının istenen oranın altında çıkmasından kaynaklanan davaları uzun bir süreç almaktaydı. 506 sayılı Yasa döneminde sigortalıların malulen emekli olabilmeleri için, beş yıl veya daha fazla sigortalı olmaları, en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına yönelik prim ödemiş olmaları ve bunun yanında çalışma günü en az 2/3 (yüzde 66,6) oranında kaybetmiş olmaları gerekmekte idi.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile birlikte hemen tüm konularda olduğu gibi malulen emeklilik konusunda da 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren önemli değişikliklere gidildi.

Yeni düzenlemede malulen emeklilik konusu yasanın 25, 26 ve 27’nci maddelerinde ele alınmıştır.

 

MALUL SAYILMA

ORANI DÜŞÜRDÜLDÜ

Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilmiş olan sağlık hizmet sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun olarak düzenlenmiş raporlar ve dayanağı olan tıbbi belgelerin Kurum tarafından incelenmesi sonucunda, sigortalının (4/A ve 4/B) çalışma gücünü ya da iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünü en az yüzde 60 oranında kaybettiği tespit edilmesi durumunda o sigortalı malul sayılır.

Bundan önceki düzenlemede malulen emeklilik için sigortalının çalışma gücünü en az 2/3 oranında (yüzde 66,6) kaybetmiş olması gerekiyordu. Yeni düzenleme ile birlikte maluliyet oranında yaklaşık yüzde 7 oranında bir indirime gidilmiş oldu.

 

***

Ancak malulen emeklilik talebinde bulunan kişi, ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün yüzde 60’ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybetmiş ise, bu özründen dolayı malullük aylığından yararlanamaz. Bu durumdaki sigortalı malulen emekli olamaz. Doğuştan veya ilk sigortalılığından önce malul sayılmayı gerektirecek düzeyde bir hastalığı olan sigortalı en az on beş yıl sigortalılık süresi ve 3960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kollarına prim ödemekle birlikte herhangi bir yaş şartı aranmaksızın emekli olabilecektir. Bu düzenleme de 5510 sayılı yasa ile getirilmiş ve sigortalıları, özellikle de Bağ-Kur iştirakçilerini fazlasıyla sevindiren bir yeniliktir.

           

***

Yeni düzenleme ile getirilen bir başka farklılık ise, sigortalılık süresi ile ilgilidir. Buna göre, malulen emekli olmak isteyen kişinin sigortalılık süresinin en az on yıl olması ve bu on yıllık süre içinde en az 1800 gün uzun vadeli sigorta kolları için prim ödemiş olması gerekmektedir. Ancak başvuru sahibi sürekli olarak başka birinin bakımına muhtaç durumda ise, on yıllık sigortalılık süresi aranmaz. 1800 gün prim ödemiş olması yeterlidir.

 

Başvuru şart

Malulen emeklilik için yukarıda açıklanan şartları yerine getiren sigortalının, Kuruma yazılı olarak başvuruda bulunması gerekir. Bu başvuruyu sigortalı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan ya da devrettikten sonra yapmalıdır.

Ayrıca 4/B (Bağ-Kur) kapsamında sigortalı olanların malulen emekli aylığı alabilmeleri için bu şartların yanında, kendi sigortalılıkları nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borcunu ödemiş olması gerekmektedir. Bu yönlü borcu olan 4/B sigortalıları malulen emekli olamazlar.

 

***     

Şartları yerine getiren sigortalı veya yasal vekili tahsis talep ve beyanının taahhüt edildiği belge ile birlikte bir adet vesikalık fotoğrafla Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunacaktır. 4/A kapsamındaki sigortalılar için bunun yanında, ilgili döneme ait aylık prim ve hizmet belgesi henüz Kuruma verilmemiş olanlar için işten ayrılış bildirgesinin eklenmesi gerekmektedir.

Başvurusunu adi posta, kargo veya doğrudan yapan sigortalıların talep tarihi dilekçelerinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih olarak kabul edilecektir.

Posta İşletme Müdürlüklerinden taahhütlü, iadeli taahhütlü veya APS yolu ile gönderilen taleplerde dilekçenin postaya verildiği tarih, talep tarihi olarak kabul edilecektir.

Ayrıca sigortalının aylığa hak kazandığı tarihin, ayın son gününün resmi tatil gününe veya hafta sonu tatiline rastlaması nedeniyle talebini Kuruma iletememesi, anılan tatil gününü izleyen ilk iş günü mesai bitimine kadar başvuruda bulunması durumunda, talep tarihi bir önceki ayın son günü olarak kabul edilecektir.  

YARIN: Maluliyet ayılığı nasıl hesaplanır? Ne zaman ödenmeye başlanır? Maluliyet aylığı kesilir mi?

ÇALIŞMA HAYATINA İLİŞKİN SORU VE SORUNLARINIZA YANIT ARADIĞIMIZ TV. PROGRAMIMIZ “ÇALIŞMA HAYATI” HER PAZARTESİ 17.40’DA KANAL35 DE CANLI OLARAK YAYINLANMAKTADIR. SORULARINIZI BEKLİYORUZ.

SAĞLIK VE SOSYAL GÜVENLİKLE KALIN.