Reklamı Geç
2017 yılında enflasyon
İbrahim PAKER

İbrahim PAKER

2017 yılında enflasyon

07 Ocak 2017 - 08:43

Yenigün Gazetesi'nde her cumartesi yayınlanan tüketici sayfasında geçen hafta sebze ve meyve fiyatlarını aktarırken zam oranlarının zirve yaptığını yazmıştım. Bugün, 2017'deki enflasyon oranlarını da doğrudan etkileyecek bu gelişmeleri detaylarıyla aktarmaya çalışacağım.

Biliyorsunuz yıllardır, “Enflasyon rakamları hesaplanırken temel gıda ürünleri ayrı bir sepette değerlendirilmeli” diye öneride bulunuyorum. Sebze ve meyve başta olmak üzere tüm gıda ürünlerini ifade eden temel gıda ürünleri hem tüketicinin bütçesi hem de aylık hesaplanan enflasyon rakamları açısından çok önemli. Çünkü tüketicinin ihtiyaç ürünleriyle, tüketicinin temel gıda ürünleri aynı noktada buluşmuyor. İhtiyaç ürünleri, adı üstünde; aciliyeti olmayan sadece ihtiyaca yönelik ürünler de olabilir. Buna, “Olsa da olur olmasa da” diyebiliriz veya o süreçte durumu müsait değilse “Eksiğini bir süre daha almayabilir” de diyebiliriz. Yani, ayakkabı, çanta, ceket, elbise v.b gibi ürünler yenilenmek istenebilir ancak maddi olmsuzluklar nedeniyle bu ihtiyaçlar ertelenebilir, mevcut ürünlerle yaşam devam ettirilebilir. İşte bu ayırımdan yola çıkıldığında temel gıda ürünleri ile ihtiyaç ürünleri aynı katagoride değerlendirilmemelidir.

* * *

Pazartesi günü Aralık ayının enflasyon rakamları açıklandı. Konu, yazılı ve görsel basında ağırlıklı olarak, “Enflasyon, beklentilerin üzerinde gerçekleşti” başlığıyla duyuruldu. Anlaşılan temel gıda ürünlerinin kış şartlarında enflasyonu olumsuz etkileyeceği hesap edilmemiş.

Yaklaşık üç haftadır özellikle sebze fiyatlarının sinsi bir şekilde yükseldiğini yazdım. En son geçtiğimiz cumartesi günü Yenigün Gazetesi'nin (31 Aralık) Tüketici Sayfasında “2016'nın en pahalı son pazarları” başlıklı yazımda da sebze etiketlerinin adeta patlama yaptığını anlattım. Üç hafta önce başlayan zamlar ve ayın son pazarı rekor fiyat artışları bize enflasyonla ilgili ön bilgileri adeta haykırıyordu. Zaten yazılarımda da gelişmelere dikkat çekerek; “Bu yukarı doğru tırmanan grafik Aralık ayında enflasyon rakamlarının olumsuz çıkacağının en önemli göstergesi” dedim.

Her ay olduğu gibi, TUİK rakamları açıkladı. Tablonun detayları şöyle; Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) 2016 yılında % 8,53, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) % 9,94 arttı. TÜFE geçen yılın aralık ayında ise % 1,64, Yİ-ÜFE ise % 2,98 artış gösterdi. Özel kapsamlı endekslerden H Endeksi Kasım'da yıllık %6.89 seviyesinden %7.29'a yükseldi. Tüketici fiyatları bazında aralıkta en yüksek fiyat artışı yüzde 60,01 ile patlıcan, en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 16,64 ile portakalda görüldü.
Ana harcama grupları itibariyle 2016 yılı Aralık ayında endekste yer alan gruplardan gıda ve alkolsüz içeceklerde %3,29, ulaştırmada %1,97, eğlence ve kültürde %1,42 ve ev eşyasında %1,28 artış gerçekleşti. Ana harcama grupları itibariyle 2016 yılı Aralık ayında endekste düşüş gösteren bir diğer grup ise %0,14 ile haberleşme oldu. TÜFE’de, bir önceki yılın aynı ayına göre ulaştırma %12,36, çeşitli mal ve hizmetler %11,08, sağlık %9,73, eğitim %9,47 ile artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır. Aralık 2016’da endekste kapsanan 417 maddeden; 48 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 272 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 97 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.

Açıklamanın bir bölümünde, en yüksek fiyat artışı ile patlıcana ve en fazla düşüş tespit edilen portakalın fiyatlarına yer verilmiş.

Ancak, İzmir'de durum farklı. Ayşe kadın fasulye de zam oranı tüm sebzelerin üzerinde. Oran; yüzde yetmiş beş. Meyvelerde ise Çilek zam kralı. İki hafta önce halde 8 TL'ye satılan Çilek, 2016'nın son gününde 20 TL'den pazarlandı. Zam oranı, yüze yüz elli.

Sonuç; her yıl bu aylardan itibaren hava koşulları sertleşir. Yaz sebzelerinin üretimleri biter, bu çeşitlerde sera üretimleri başlar. (Domates, salatalık, patlıcan, kabak, biber ve fasulye çeşitleri gibi) Sera üretimi demek yüksek etiket demektir. Kış şartları, ısıtma, koruma, üretim zorluğu, işçilik ve nakliye masrafları derken etiketler zaman zaman rekor seviyelere çıkabilir. Bu süreçte (Aralık-Mart) tüketicinin imdadına kış tarla sebzeleri, (Ispanak, pırasa, lahana, karnabahar ve kereviz) yetişir. Bu çeşitler özellikle Ege Bölgesinde mutfakların can simidi olurlar. Tüm bu koşullar göz önüne alındığında kış aylarında fiyatların tırmanması ve enflasyonu olumsuz etkilemesi hiç kimseyi şaşırtmamalıdır. Yani, beklenmedik değil beklenen bir gelişmedir...

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar