Nihat AK / YENİGÜN - İzmir 30 Ekim 2020’de kara bir gün yaşadı. Saatler 14.51'i gösterdiğinde süresi ve şiddeti hala tartışma konusu olan tarihi bir deprem yaşandı. Deprem bölgesindeki enkaz yığınına dönen binaların altında kalan çocukların yaşam mücadelesine de tanıklık edildi. Arama kurtarma ekipleri depremin hemen ardından, yıkılan binaların enkazında geceli gündüzlü özveri ile çalıştı. 117 kişi hayatını kaybederken, bin 34 kişi yaralandı. Aradan geçen bir yılı değerlendiren depremzedeler yaralarının sarılamadığı görüşünde birleşti.

Dernek başkanı haydar

TÜKENDİK DAYANAMIYORUZ”

Depremin üzerinden 12 ay geçmesine rağmen kayda değer bir şeyin yapılamadığını belirten İzmir Depremzedeleri Dayanışma Derneği (İZDEDA) Başkanı Haydar Özkan, “Biz tükendik. Dayanacak gücümüz kalmadı. Kira yardımlarımız kesildi, Temmuz ayında bitti. 2 bin TL’ye kiraladığımız evlerin kirası 3 bin 500 TL oldu. Bıçak kemiğe dayandı. Proje alanındaki bin 800 yapılacak konutun 750’si teslim edilecek deniyor. Rezerv alanındaki teslim edilecek konutların teslimi Mart, Nisan ayı gibi görünüyor. Ekim ayında TBMM açılır açılmaz kredi talebiniz görüşülecek denilmişti. Ekim bitti, gündeme almadılar. Cumhurbaşkanından talebimiz 0 faizli 2 yıl ötelemeli 20 yıllık 400 bin TL’lik kredidir. Sekiz buçuk ayda emsal artışının kimde olduğunu öğrendik. On bir ay sonra alabildik. Her şey yavaş gidiyor” dedi.

ÇALMADIK KAPI BIRAKMADIK”

Depremzedelerin sorunlarına daha hızlı çare bulabilmek adına kurumsal bir yapı kurduklarına dikkat çeken İZDEDA Başkanı Haydar Özkan, şu çalışmaları yaptıklarını ifade etti, “Depremin hemen ardından oluşan bilgi kirliliğinin önüne geçmek için 26 Kasım 2020 tarihinde kurmuş olduğumuz platform aracılığıyla depremzedelerin yanında olduk, kriz anlarında yaşanan sorunların önüne geçtik. Enkazların kaldırılmasıyla birlikte oluşan boşlukta İzmir Depremzedeleri Dayanışma Derneği’ni 17 Şubat 2020 tarihinde kurduk ve depremzedelerin hak arayışının gür sesi olduk. İlk etapta DASK’tan poliçe bedelini temin edemeyen depremzedelerimizin süreç boyunca yanlarında olduk. Sonrasında binaların yapım sürecine geçişin ekonomik olanaklar sebebiyle tıkandığının farkına vararak emsal artışı ve depremzedelere özgü faizsiz bir kredi talep ettik.

Bir yıldan beri bu iki konuda Çevre ve Şehircilik Bakanımız Sayın Murat Kurum ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın bürokratlarıyla, CHP Genel Başkanı Sayın Kemal Kılıçdaroğlu ve İzmir milletvekilleriyle, AK Parti İzmir İl Başkanı Kerem Ali Sürekli’yle, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve İzmir Milletvekili Sayın Hamza Dağ’la, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Tunç Soyer ve ilçe belediye başkanlarımızla depremzedelerimizin sorunları hakkında görüşmeler gerçekleştirdik. 2021 yılı ekim ayında İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nce ada bazında %30, parsel bazında %20 emsal artışı onaylandı. Depremzedelere özgü faizsiz kredi talebimizle ilgili görüşmeler halen sürmektedir. Depremzede gençlerimizin eğitim hayatları aksamaması için 120 depremzede öğrencimize burs sağlamak istiyoruz. Bu konuda İZTO, EBSO ve İAOSB gibi iş dünyasının önde gelen odalarıyla görüşmeler gerçekleştirdik”.

Avukatı Nilsu Karaman Aktarıcı

DEPREMZEDELERİN MAĞDURİYETİ KATLANDI

Depremin yaralarının bir yıl geçmesine rağmen sarılamadığına vurgu yapan 30 Ekim Depremi Proje Alanı Mağdurları Platformu’ndan Av. Nilsu Karaman Aktarıcı, “İzmir’deki deprem Türkiye’nin 21. yüzyıl hizmet anlayışıyla afete hazır olmadığını gösterdi. Pandemi nedeniyle çocuklarımız ve yaşlılarımız evlerimizdeydi. Geçmişimizi ve geleceğimizi kaybettik. Kim kaybettiğimiz 117 canın hesabını verebilecek. Deprem bizim coğrafyamızın bir gerçeği. 1 yıl geçti enkazı kaldıramadık. Yaşanabilecek yeni depremlerin tedbirlerini alamadık. Yaşadığımız son deprem bazı gerçekleri görmemize neden oldu. Deprem bölgesinde hiçbir bilimsel veriye dayandırılmadan iki farklı uygulama gerçekleştirildi. Bir kısmı Afetler Yasasına göre bir kısmı Kentsel Dönüşüm kapsamında değerlendirildi. Çevre ve Şehircilik Bakanlığına çalışma alanı oluşturuldu. Hukukçu olmama rağmen kanunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığına mülkiyet haklarını kısıtlama hakkı veren bir garabetin pratiğini ilk kez gördüm. Merkezi yönetim ile yerel yönetimin farklı partilerden oluşunun birlikte karar alamamalarının mağduriyetini yaşıyoruz. Bizler popülist politikalarla günü birlik kararlarla hareket edilmemesini istiyoruz. Bir kesime emsal artışı veriliyor. Diğer kesime mülkiyetini yüzde 40 azaltarak 8 kat kısıtlaması getiriyorsunuz. 50 metre mesafedeki gökdelenlere 53 kata kadar müsaade ediyorsunuz. Proje alanındaki arkadaşlarımız çok mağdur. Enkaz paralarımızı alamadık. İçeride kalan ziynetlerimizi alamadık. Bir de 2021’in Mart ayında boş borçlandırma senetlerine imza attırdılar bizlere. Borcumuzla alakalı hiçbir şey bilmiyoruz. Bakanlık buralarda ihaleler yaptı. Ne ihaleyi biliyoruz ne de şartlarını biliyoruz. Ben yoldan birini çevirsem boş borçlandırma senedi imzalatsam adım mafya olur. Ama bunu devlet yaptığı zaman bu kanuna uygun oluyor. Nasıl iş anlamadım” şeklinde konuştu.

izmir deprem -1

KIZILAY ALANDA ÇALIŞTI

İzmir’deki deprem için seferber olan kurumlardan birisi de Kızılay. Kızılay bölgede devam ettirdiği çalışmanın bilançosunu şöyle çıkardı;

-Kızılay, Afet Operasyon Merkezi’nde (AFOM) kriz masası kurarak tüm birimlerini harekete geçirdi. Türk Kızılay Ege Bölge Afet Yönetim Merkezi’nden Afet Uzmanları depremin olduğu andan hemen sonra ihtiyaç ve durum tespiti için sahaya çıktı. Kızılay, İzmir’deki ekiplerine takviye olarak Ankara, Düzce, Adana, İstanbul, Afyon ve Denizli’den beslenme araçları ile afet uzmanlarını afet bölgesine gönderdi.

- İlk aşamada İzmir’de bulunan 15.500 kişilik beslenme kapasitesi diğer bölgelerden ulaşan ekiplerle her öğünde 60.000 kişilik yemek çıkabilecek kapasiteye ulaştı. Türk Kızılay’ın tüm Türkiye beslenme kapasitesi 265.800 kişi/öğündür. Kızılay depremin ardından afetzedelere toplamda yaklaşık 1 milyon kişilik beslenme hizmeti verildi. Bunun yanı sıra paketli gıda, sıcak/soğuk içecek, barınma malzemesi, gıda kolisi ve su dağıtımı yapıldı.

-Depremin etkileri ortadan kalkana kadar 8 bin 500’ün üzerinde Kızılaycı depremzedelere hizmet verdi.

-Kovid-19 pandemi riskini de göz önünde bulunduran ve bilgilendirme çalışmaları yapan Kızılay, ekipleri aracılığıyla vatandaşlara ilk andan bu yana 12 binin üzerinde hijyen seti, yaklaşık 14 bin 500 adet maske, 21 binin üzerinde kişisel bakım malzemesi ve yaklaşık 17 bin adet dezenfektan, kolonya ve el sabunu dağıttı.

-Depremin ortaya koyduğu ruhsal etkiler için de çalışma yürüten Kızılay, uzman ekibi eşliğinde sunduğu psikososyal destek hizmetiyle de yapılan yardımlara ek destekte bulundu.

-Bölgedeki kan ihtiyacını da karşılayan Kızılay, olası kan ihtiyacına yönelik yeterli kan stokunu hazır bekletti.

deprem izmir

YAŞADIĞIMIZ DUYGULARI UNUTAMIYORUM

Yaşanan acıların unutulmaması ve gerekli önlemlerin alınması için birçok çalışma yürüttüklerini aktaran İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, “Hiçbir zaman yaşadığımız duyguları unutamıyorum. Ne yazık ki çabuk unutan bir toplumuz ve hayatımıza sanki bu acılar hiç yaşanmamış gibi devam ediyoruz. El birliği ile buna izin vermeyeceğiz. Türkiye'de ilk, dünyada da örneği çok az olan bir çalışma başlattık. 30 ay sürecek çalışmalar kapsamında İzmir’in yer altı fotoğraflarını çıkarıyoruz. ODTÜ öncülüğünde 10 üniversitenin katılımıyla ve 84 akademisyenle bu incelemeyi başlattık. Bu çalışmalarla kentin tsunami ve sismik hareketleri değerlendirilecek, diri fayları belirlenecek, bunların en son ne zaman hareketlendiği ölçülecek. Şu ana kadar bu konuda elimizde sağlıklı veri yoktu. İzmir'in depremselliği ile ilgili çok somut ve net bilgilere ulaşacağız” dedi.

Tunç Soyer-3

İDUĞ: ÖRNEK BİR ÇALIŞMA YAPTIK

İzmir’in en büyük depremlerinden birinde yerel yönetim olarak örnek bir çalışmayı ortaya koyduklarını vurgulayan Bornova Belediye Başkanı Mustafa İduğ, “Kendileri de depremden etkilenmiş olan 325 çalışma arkadaşım, 68 kamyon ve iş makinesi ve sayısız alet ve malzemeyle enkaz kaldırma ve yardım organizasyonunda aralıksız yanlarındaydık.

Çadır kentler Bornova’ya kuruldu. Hızla organize olduk, battaniye, yastık, dezenfektan, giysi, bebek bezi gibi akla gelecek her konuda yüz binlerce parça yardım topladık. Ayrıca Türkiye’nin dört bir yanından gelen yardımlar oldu. Onları da sınıflandırdık, AFAD ve Büyükşehir Belediyemize ulaştırarak dağıtımlarını yaptık.

Elbette en önemli yardım, kalabilecekleri konutları ve içindeki beyaz eşya, yatak gibi temel ihtiyaçları sağlamaktı. Bornova’daki çeşitli inşaat firmalarıyla görüştük, 200’e yakın konutu beyaz eşyalarıyla hazırladık, 1 yıl kira ödenmeksizin oturulacak hale getirdik.

Depremde 12 bina yıkıldı, bin 278 bina oturulamaz hale geldi. Yıkılan yapılır ama en ağırı 117 canımızı kaybettik. Çok zor ve kötü günlerdi. Allah bizi tekrar böyle bir acıyla sınamasın ama çok iyi bilmek lazım ki bu deprem beklediğimiz ve korktuğumuz İzmir depremi değildi.

İzmir’deki fay hatlarından birinde oluşabilecek bir depremin etkilerinin daha yıkıcı olacağını tahmin etmek güç değil. Bu etkileri minimuma indirmek için sağlıksız eski yapıların kentsel dönüşüm ile değişmesi ve daha sağlıklı bir kentsel yapıya ulaşmamız gerekiyor” şeklinde konuştu.

mustafa iduğ

HAK SAHİPLERİNE TESLİM EDECEĞİZ

Kent genelinde yaklaşık 210 bin binanın tarandığını bunlardan 680 binanın ağır hasar aldığını, 630 binanın da orta hasarlı olarak tespit edildiğini belirten Çevre ve Şehircilik İzmir İl Müdürü Ömer Albayrak, “Ağır hasarlı binaların yaklaşık 500'ünün yıkımını gerçekleştirdik. Yıkım işlemleri devam ediyor. Ağır hasarlı binaların yoğun olarak bulunduğu Bayraklı’da 7 proje alanı belirleyerek inşaat çalışmalarımıza başladık. 7 proje alanında şu an bin 701 bağımsız bölümün yapımını gerçekleştiriyoruz. Depremin yıl dönümünde, kasım ayı içinde bin 701 bağımsız bölümün 749’unu hak sahiplerine teslim edeceğiz. Şehir hastanesinin yan tarafında belirlenen 375 hektarlık konut rezerv alanında 3 bin 649 bağımsız bölümün yapımını sürdürüyoruz. Onları da yılbaşı itibarıyla etaplar halinde hak sahiplerine teslim edeceğiz” dedi.

Çevre ve Şehircilik İzmir İl Müdürü Ömer Albayrak

KAHRAMAN: YÜRÜTME DURDURULABİLİR

Deprem bölgesi için alınan emsal kararının plan tadilatı ile olmadığını hatırlatarak odaların dava açabileceği uyarısını yapan İzmir Müteahhitler Federasyonu Başkanı İsmail Kahraman, "Emsal artışı olumlu bir gelişme. Ama önemli olan mahkeme kararına takılmaması. Böyle bir riski barındırıyor. Bu tip plan değişiklikleri, emsal artışları ancak plan tadilatları ile yapılabilir. Plan tadilatları ile yapılmayan bu gibi emsal artışları odalar tarafından itiraz edilerek yürütmeyi durdurma kararına kadar gidebiliyor" şeklinde konuştu.

İsmail Kahraman

YARALARIMIZI SARACAĞIZ”

İzmir Ticaret Odası (İZTO) Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Özgener, 30 Ekim İzmir Depremi’nin yıl dönümü nedeniyle yaptığı açıklamada, “Birlikten İzmir Doğar kampanyası kapsamında bugüne kadar yaklaşık 48 milyon TL bağış toplandı. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından kampanya kapsamında yapılacak okul ile birlikte toplanan bağışlar 53 milyon TL’ye ulaşmış oldu. Toplanan bağışlarla kampanyada yer alan kurumlar tarafından konut ve diğer alanlar inşa edilecek. Temelini de yakın zamanda atacağız. Bizler her şartta ve koşulda hemşerilerimizin yanında olmaya devam edeceğiz, yaralarımızı birlikte saracağız” dedi.

mahmut özgener-1

İZMİR’DE YAPILMASI GEREKENLER

Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Cüneyt Tüzün, “İzmir sınırlarındaki deprem master planın güncellenmesi gerekli. Bu çalışma için Büyükşehir Belediyesi, İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, İzmir’de ve ülkemizde benzer konularda uzman diğer üniversiteler ve ilgili diğer kurumlardan temsilcilerden oluşan bir teknik heyet oluşturulmalı. İzmir genelinde yeni yapılacak binalarda deprem güvenliğine karşı alınacak özel ve teknolojik uygulamaların özendirilmesi için gerekli teknik ve mevzuat alt yapısının hazırlanması gerekli. İzmir’de bulunan özel/resmi hastane ile eğitim kurumlarının deprem güvenliğinin belirlenmesi ve riskin azaltılması için gerekli önlemlerin belirlenmeli. İzmir’deki organize sanayi bölgelerindeki tesislerin deprem güvenliğinin belirlenmesi ve olası can, ekonomik ve iş gücü kabının azaltılması için gerekli önlemler tespit edilmeli” diye konuştu.

Cüneyt Tüzün