25.02.2017, 08:05

ABD'de örnek bir çiftlik


ABD'ninWiskonsin Eyaleti'nde, şimdi üçüncü nesil tarafından yönetilenbir aile işletmesi, Sunburst Dairy, tam örnek alınacak idealçiftlik ve referans işletme.

Çiftliksahibi Brian Brown ve eşi Yogi Brown. Brian'ın eşi Yogi çiftliğiyönetiyor. Brian sadece boğa sperması seçiminde etkin.

Brian'ın babası ve oğluise bitkisel üretimden, tarlalardan sorumlu. Kendi mısırlarınıve kendi yoncalarını çiftlik arazisinden temin ediyorlar.

Havakoşulları yüzünden yoncayı ot olarak kurutamadıkları içinsilaj yaparak hayvanlara veriyorlar. Brian'ın eşi Yogi her sabah4.30 da kalkıyor. En önemli işi, en çok dikkat ettiği konubuzağı bakım ve beslemesi.

Sunburstsüt sığırcılığı çiftliği 500 sağmallık bir işletme.Ortalama inek başına günlük süt miktarı 45 litre (100 pound).

Hayvancılıklailgili olarak Yogi dışında 4 kişi çalışıyor. Biri kahyaAlfonso, diğerleri sağımcı, bakıcı, traktörcü. Sağımodasında sadece 1 sağımcı var.

Buzağıdoğumları mutlaka kayıt altında. Doğumu takiben göbek kordonudezenfeksiyonu, boynuz köreltme, kulak küpesi takma, 4 litre ağızsütünü içirme işleri derhal yapılıyor. Anneden ayrılmışolan buzağı kendi boksuna konuluyor. Kolostrum (ağız sütü)mutlaka pastörize edilerek veriliyor.

Doğumbilgileri bir cetvel halinde olup, ilgilisi tarafından dolduruluyor.Doğum saati, buzağının cinsiyeti, ineğin kulak numarası,doğumun kolay mı, zor mu olduğu, ilgilinin imzası, göbek kordonutemizliği vs. bilgiler kesinlikle yazılıyor.

Yogi4 litre kolostrumun içirilmiş olmasına çok dikkat ediyor.Uygunsa, bizzat içiriyor. Hatta, 4 litre ağız sütü içirildiktensonra, gün içinde 8 litre'ye tamamlamasa bile, bunun yeterliolduğunu söylüyor. Deneyimleri bunun doğru olduğunu gösteriyor.Çünkü, çiftlikte buzağı kaybı yılda 1-2 adet.

Buzağınınönünde her zaman su ve buzağı başlangıç yemi bulunuyor.Buzağılara pastörize edilmiş tank sütü veriyorlar. 4 litredenarttırarak 7 litre'ye çıkıyorlar. Bu arada buzağı başlatmayemini tüketen yavru 7 litre'den geri dönülerek 5,5- 6,5 haftaiçerisinde sütten kesiliyor. Yani ortalama sütten kesme günü,buzağı 42 günlükken.

Buarada ot verilmiyor.

Fakat;buzağı başlatma yemi, kırılmamış mısır, pelet ve kırılmamışyulaftan oluşuyor.

Yogi"İneksüt içen bir hayvan değildir. Buzağılarımızı bir an öncekatı yeme geçirmeye gayret ediyoruz" diyor.

Buzağılargünlük olarak sıkı bir gözlem altında. İshal olmasınıbeklemeden, düşünen, keyifsiz, donuk bakışlı buzağıya derhalprobiyotik içiriliyor. Problemler başında yakalandığı içinishal ve benzeri olaylar çiftlikte yok. Günlük, çok iyi gözlemsayesinde.

Erkekbuzağılar 10 uncu günden itibaren başka bir çiftliğe besimateryali olarak satılıyor.

Düveler12 aylıkken tohumlanıyor. Doğum yapmalarına 3 hafta kalamemelerine kuru dönem mastitis preparatı (ilacı) konuluyor. K 99antijenine karşı hazırlanmış bir aşı uygulanıyor.

Doğumöncesi inek doğum padoğuna alınıyor. Doğum başladığındaineklere ilk 2 saat, düvelere ilk 3 saat müdahale edilmiyor.Gözleniyor.

Doğumolunca buzağı anneden hemen ayrılıyor. Ağızdan kalsiyumtakviyesi yapılıyor. Enerji sağlayıcı, işkembeyi uyarıcıkatkılar veriliyor. Sunburst Dairy'de mutlaka 7 gün lohusa takipprogramı uygulanıyor.

İneğinateşi, akıntısı, iştahı, dışkısı ve genel durumu kontrolediliyor.

Sağımdönüşü yemliğe gitmeyen veya yemliğe gittiği halde yemyemeyen, yem yemekten ziyade yatmayı tercih eden ineklerin mutlakavücut ısısı ölçülüyor.

Sıkıntısıolan, anormallik sezilen ineğe direnç pompasıyla, enerji sağlayan,işkembeyi uyaran, mineral ve vitaminler ihtiva eden bir karışımile yonca tozu içiriliyor.

Günde1 kez yemleme yapılıp, günde 4 kez itiliyor.

Çiftlikte5 farklı rasyon var.

Kurudönem , doğuma yakın, lohusa, düvelerde ilk laktasyon yemi veinekler için laktasyon yemi. Düvelere henüz büyümekte olduklarıgöz önüne alınarak yüksek enerjili ilk laktasyon yemi veriliyor.

Günde3 sağım yapılıyor. Susuz sağım (kuru sağım) uygulanıyor.Sağımhane 2x10 luk.  Sağım odasında 1 kişi görevli.

Öndaldırma, son daldırma, havlu ile kurulama konularına kesinlikledikkat ediliyor.

Tabii,sağımcının konforuna da önem veriliyor.

SunburstDairy sütünü ABD'nin en büyük peynir fabrikalarından biri olanGrande şirketine veriyor. Grande şirketi ayda bir kez, ücretsizolarak, ünlü meme doktoru (The Udder Doctor) Andy Johnson'u sütkalitesi için çiftliğe gönderiyor. Andy Johnson sağımekipmanına dinamik kontrol yapıyor. Yani sağım makinesini sağımyaparken kontrol ediyor. Dr. Johnson sağım ekipmanının sağımesnasında kontrol edilmesi gerektiğini söylüyor.

Dr.Johnson daha sonra çiftliği hayvan konforu, temizlik ve tümçevresel koşullar yönünden kontrol ediyor. Andy, sistemin kalitekontrol değil, kalite sağlama olduğunu özellikle belirtiyor.

İnekleryatıyor mu? Yattığı yerler kuru ve temiz mi? Sürü bir örnek mi(uniform)?

Buarada söylemek lazım; çiftlikte gezinti yeri yok.

Barınaklarda22 0Cde çalışmaya başlayan fan ve duşlar mevcut. Kontrol panelikumanda ediyor. İnsan eline bağlı değil.

Dr.Johnson ve Yogi "Memeyigünde 3 kez 'cimcikleyen' bir aletin, yani sağım makinesinin neyaptığını, nasıl yaptığını kesinlikle kontrol etmemizgereklidir" diyorlar.Pompanın gücünü, vakum vs. konularını incelemek gerektiğigibi, sağıma geçmeden ön hazırlığın önemine işaretediyorlar. Sağım öncesi hazırlığın sütün inmesi ve memeyedolması konusunda en önemli nokta olduğunu, daha önce sağımabaşlanırsa meme uçlarının tahrip olacağını, hiperkeratozşekilleneceğini ifade ediyorlar.

SunburstDairy'de buzağı kaybı, daha önce yazdığım gibi, yılda 1-2,klinik mastitis oranı da aynı.

Yıllıkgönüllü seleksiyon oranı %22-23. Yani her yıl sürünün dörttebirine yakın kısmını, daha düşük süt verenleri başkaçiftliklere satarak, geriden gelen daha yüksek süt verimlileri iledeğiştiriyorlar. Zaten 30 litrenin altında süt veren bir hayvanınkesinlikle sürüde tutulmaması gerektiğini, üzerine basa basa,söylüyorlar.

Çiftliktegebelik oranı %30.

Yani;doğum yapmış, döl tutması beklenen ineklerin yüzde otuzunu ilktohumlamada gebe bırakabiliyorlar. Yapılan tohumlama sayısınagöre değil, toplam tohumlanması gereken inek sayısına göre buhesabı yapıyorlar. Burada ineklerin kızgınlıkta yakalanmasıbüyük önem taşıyor.

Çiftliğehaftada bir gün besleme uzmanı, ayda bir gün veteriner hekimgeliyor.

Görüldüğügibi; bildiğimiz ve yaptığımız her şeyin tersine işler yapanSunburst Dairy ve Yogi çok başarılı.

Başarınınsırrı ailenin çiftlikte yaşaması.

Bütünbu verilere bakarak bilgilerin çok değiştiğinin farkına varmamızgerekiyor.

Yaptıklarımızdave bildiklerimizde ısrarcı, inatçı olmamamız lazım. Çünküonların yaptıkları doğru, durum ortada.


Yorumlar

Gelişmelerden Haberdar Olun

@