Halk arasında “adrenal yetmezliği” olarak da bilinen Addison hastalığı, vücudun bazı hormonların üretiminde yetersiz kalması sonucu oluşan bir hastalıktır. Yaklaşık her 100 bin kişinin birinde görünecek kadar nadir bir hastalıktır. Böbreğin üst kısmında bulunan adrenal bezlerin glukokortoid ve mineralokortoid hormonlarını salgılamakta yetersiz kalmasına Addison hastalığı denir. Bu hormonların yaygın bilinen adları kortizol ve aldosterondur.

Addison hastalığı iki çeşit olarak kendini gösterir. Addison vakalarının çok büyük kısmında otoimmun (bağışıklık) temelli nedenler gözükür. Bu vakalarda bağışıklık hücrelerinin vücudu düşman olarak görmesi sonucu birincil böbrek üstü bezi yetmezliği oluşur. Eğer hipofiz hormonu olan ACTH yetersiz duruma gelirse ikincil böbrek üstü yetmezliği yaşanabilir.

Addison hastalığı belirtileri nelerdir?

Addison hastalığı belirtileri, hangi hormonun eksik olduğuna bağlı olarak hastadan hastaya değişir. Kortizol eksikliği sonucu vücut stresle mücadele etmekte zorlanır. Sindirimde zorlanmalar, düşük tansiyon gibi belirtiler kortizolün vücuttaki eksikliği sonucu hastalarda görünür. Aldosteron ise vücudun elektrolit dengesini sağlayan hormondur ve eksikliği sonucu böbreklerin su-tuz dengesi bozulur. Dehidrasyon ve tansiyon düşüklüğü ortaya çıkar. 

Addison hastalığının belirtileri uzun sürede gözlemlenmesi nedeniyle genelde semptomlar önemsenmeyebilir fakat aşağıdaki semptomlara dikkat edilmelidir. 

• Yorgunluk,

• Zayıflama ve iştah kaybı

• Ağız içerisinde ve deride (ameliyat izleri, yara izleri, göğüs başları, genital bölge) renk koyulaşması,

• Tansiyon düşmesi ve bayılma,

• Tuz ihtiyacının yükselmesi,

• Hipoglisemi,

• Karın ağrısı,

• Mide bulantısı,

• Depresyon ve davranış bozuklukları,

• Sinir,

• Terlemenin azalması.

addison hastalığı

Addison hastalığının tedavisi nasıl uygulanır?

Addison hastalarının teşhisinde ilk olarak doktor, hastayı dinler ve inceler. Devamında hastalığa dair şüphe varsa laboratuvar testleri yapılır. Hastanın elektrolit dengesi, kan şekeri ve böbreği incelenir. Bu bulgulardaki sonuca göre Addison teşhisi konulabilir.

Tedavi sürecine gelindiğinde, vücudun ihtiyaç duyduğu hormonların replasmanı sağlanır. Hastaya steroid yapılı olan hidrokortizon hormunu verilir. Aldosteron ihtiyacı olursa günde bir kez oral yolla alınan tabletler kullanılır. Stres, enfeksiyon ve yaralanma durumlarında dozaj veya sıklık artırılabilir. Bu tedaviler büyük yüzdeyle iyi sonuçlar verir ve hastalar normal hayatlarına dönebilirler. Buna karşın bayılma durumlarına karşın uyarı bilekliği ve acil kartı taşınıp, ilaçlarını yanlarında tutmaya özen göstermeleri gerekir. 

Addison hastalığı sahiplerinin kaçınması gereken yiyecekler ve içecekler vardır. Yüksek kafein ve sodadan kesinlikle uzak durulmalıdır. Şeker de bezlere zarar verdiği için kullanımı önerilmez. Kan şekerini artıran çoğu yiyecekten de uzak durulmalıdır. Bol bol sıvı tüketilip, sodyum ve tuz alımı yapılmalıdır. Aşırı stres durumunda bezlerin baskılanmasını önlemek için uzman eşliğinde antidepresan tedavisi ve vitamin takviyeleri önerilir.