Evrende olup biten her şey gibi canlıların vücutlarında gerçekleşen olayların da belirli bir düzeni vardır. Bu düzen yıllık, aylık veya günlük periyotlar halinde kendilerini gösterebilir. Biyolojik saat denilen kavram ise günlük periyotlar halinde gerçekleşir yani her 24 saatte bir kendini tekrarlar. Bu tekrarlar en küçük organizmadan en büyüğüne kadar, kendi hayatlarını sürdürebilmeleri için gerekli bir döngüdür. Adından da anlaşıldığı üzere biyolojik saat, hangi olayın ne zaman gerçekleşeceğini bizler için ayarlar ve ona göre reaksiyon gösterir. Örneğin; uyku düzenimiz en basit biyolojik saat dengesini içinde barındıran bir döngüdür fakat bu döngü bazen aksaklığa uğrayabilir.

Biyolojik saati ne etkiler?

Vücudumuz her ne kadar düzenli çalışmaya gayret gösterse de bazen bu durumda aksamalar yaşanabilir. Yaptığımız yolculuklarda yaşadığımız saat farkları için biyolojik saati etkileyen baş etkenlerden biri diyebiliriz. Bu saat farklarından dolayı maruz kaldığımız afallama durumuna ‘’jetlag’’ denir. Özellikle, seyahat edilen iki yer arasındaki saat farkının çok fazla olduğu durumlarda bu olay gözlemlenmektedir. Eğer biyolojik saatimiz uzun süreli bozulmalara uğrarsa bu ciddi sonuçlara yol açar. Ayrıca vücudumuz çoğu görevini uyku durumunda yani dinlenme halinde yerine getirdiğinden dolayı bu sistem olumsuz etkilenebilir. Örneğin; hormonal düzensizlik, obezite, iştah sorunu, psikolojik rahatsızlıklar, uyku bozuklukları gibi sorunlar bunların başında gelir. 

biyolojik saat nedir 2-1

Peki biyolojik saat nerededir? 

Vücudumuzun her kısmına etki eden biyolojik saat beynimizde yer almaktadır. Biyolojik saat, beyindeki epifiz bezinin içinde bulunan hücrelerin ‘’clock’’ adlı proteini sentezlemesi ile çalışır.

Biyolojik saat nasıl çalışır?

Biyolojik saat nasıl çalışır sorusunun cevabı  çok uzun bir süre tam olarak bilinmiyordu fakat ABD’li bilim insanlarının yaptığı birtakım araştırmalar sonucunda bu sistemin çalışma prensibi açığa kavuştu. Yaptıkları deneylerde, çalışma sistemi örneği için meyve sineklerinin DNA yapısı kullanıldı. İlk kısmında bulunan sonuçlar sadece biyolojik saatin hangi gen sorumluluğunda çalıştığı ile alakalı idi fakat bu sistemin nasıl çalıştığı hala bulunamamıştı. Sonrasında devam eden araştırmalarda ise bir çift daha gen bulundu ve bulunan genler ‘’zamansız’’ ve ‘’çift zamanlı’’ olarak adlandırıldı. Tüm deneylerin sonuçlarından sonra da  biyolojik saat nasıl çalışır sorusu cevaplanmış oldu.