Kadifekale, Helen, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait eserlerle tarihi içinde barındıran Kosova Mahallesi Muhtarı Reşit Gezginci ise ilgisizlikten yana çok dertli.

Hellenistik ve Roma dönemi Smyrna’sının günümüzde Kadifekale olarak bilinen ve antik kaynaklarda Pagos olarak adlandırılan akropolisi. Smyrna Akropol tepesi, konumu gereği deniz tarafında tüm İzmir Körfezi’ni, kara tarafında ise Yeşildere Vadisi ile Bornova Ovası’nı denetim altında tutabilecek bir bakış açısına sahiptir. MÖ 4. yüzyılda kurulan kentte bugüne kadar varlıklarını sürdüren Helen, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait kalıntılar bulunmaktadır.

BÜYÜK İSKENDER YAPTIRDI

"Geleceğin Manhattan'ı olacağız" "Geleceğin Manhattan'ı olacağız"

Bugün Kadifekale olarak adlandırılan Pagos dağının adının antik kaynaklarca Grekçe'de 'Tepe' anlamına gelmektedir. Helenistik ve Roma dönemi kentinin akropolü M.Ö. 334'te Pagos dağı eteklerinde bir tepe üzerinde bulunan kale Anadolu'yu Pers egemenliğinden kurtaran Makedonya Kralı Büyük İskender'in isteği ile yaptırılmış. İskender'in Anadolu'ya çıkışı ve Pers egemenliğine son vermesi üzerine bölgede M.Ö. 334-133 arasında Helenistik dönem başlar. Helenler beraberlerinde kendi şehircilik anlayışlarına uygun şehirleşme projeleriyle gelirler. Helenlerin istedikleri Bayraklı Tepekule'de sıkışmış olan Smyrna kentinin yeniden inşa edilerek Efes, Bergama, Rodos, İskenderiye gibi zamanın ticarette ve liman işletmesinde ileri gitmiş şehirleri ile boy ölçüşebilecek bir şehir düzeyine erişmesiydi. Böyle bir şehrin eski İzmir'de kurulması hem konum ile hem de alanın küçüklüğü nedeniyle imkânsız olduğundan, İskender, bugün Kadifekale olarak bilinen Pagos tepesi ve eteklerine yeni şehri kurmayı düşünür.

kadifekale (21)

ANA YURDA DÖNÜŞ

İskender'in generallerinden Lysimachos yeni İzmir'in kuruluşunu gerçekleştirir. Şehri Pagos tepesi ile iç limana bakan yamaçlarda kurmaya başlar. Böylece 400 yıl önce Lidyalıların istilası ile yurtlarından edilen Meles çayı etrafında küçük köysel yerleşimlerde yaşayan Homeros'un hemşerisi İzmirliler, buraya gelip yerleşirler. Smyrna, Kadifekale'de ikinci kez kurulduktan sonra güçlü bir liman kenti olarak öne çıkmış. Özellikle Roma döneminde Küçük Asya'nın en önemli kentlerinden birisiydi. Ancak Kadifekale Roma döneminden sonra Ortaçağ'da Timur orduları tarafından tahrip edilmiş ayrıca İzmir'deki 1668 depremi de kaleye büyük zarar vermiştir. Kadifekale’de tarihinden günümüze yalnızca kalenin batısındaki 5 kulesi ile güneyindeki duvarlarının bir bölümü kalmıştır. Diğer kısımlarıysa yıkık haldedir.

kadifekale (2)

Zamana meydan okuyan yapılar

Agora ile Kadifekale semtleri arasında yapılan çalışma sonucunda tarihi bir tünelin bulunmasıyla, İzmir’lilerin yıllardır ‘Agora'dan Kadifekale'ye tünel var’ söylentisi de böylelikle gerçek olmuştu. Roma Dönemi'nde inşa edilen 2 bin 500 yıllık tünelden, bugün hala Agora'ya su akmaya devam ediyor. İçinde çok sayıda sırrı barındıran Kadifekale ise gelecek yüzyıllara yeni sırlarıyla beraber emin adımlarla ilerliyor. Bugün hala gizemini koruyan bu yapı ve uzantıları içinse çalışmalar sürüyor.

kadifekale (17)

'Manzaranın aksine bizler görülmüyoruz'

İzmir’in hem tarihi hem de en güzel manzarasına sahip bir bölgede yaşamalarına rağmen adeta mahrumiyet yaşadıklarını belirten Kosova Mahallesi Muhtarı Reşit Gezginci, “Konum itibariyle İzmir’in en güze körfez manzaralarından birine sahip mahalleyiz. Bu yerin tarihine baktığımızda İzmir’in en önemli tarihsel ve gezi noktalarının başında geliyor. Böylesine değerli ve güzel bir yerde bizler buranın yerlileri olarak maalesef hizmet almakta zorlanıyoruz. Görkemli tarihi ve manzarasının aksine bizler görülmüyoruz. Biz İzmir’i böylesine net ve açık görebilirken, İzmir’in bizi görmemesine anlam veremiyoruz. Alt ve üst yapıda yaşadığımız sıkıntılar nedeniyle yetkililer, bizlere gelerek bu bölgenin hak ettiği değere kavuşması için projeler sunuldu. Bunlardan biri de Ballıkuyu Kentsel Dönüşüm projesiydi. Neredeyse 10 yılı aşkın süredir sürümmece de kalan bu proje haliyle bizlerinde her geçen günle biraz daha umutlarımızı da alıp götürüyor” diye konuştu.

güven muhtar yenigün3

'Burada yaşayacak insan kalmayacak'

Mahalleye adını verenlerin bugün artık var olmadıklarına belirten Muhtar Gezginci, “Kosova mahallesi adını Balkanlardan göçen ve buraya yerleşen Kosova göçmenlerinden almıştır. Bir mahalleye adını verecek kadar bir yoğunluk oluşturan bir halktan bugün yalnızca 3-5 hane kalmıştır. Bunun en büyük nedenlerinden biri de bölgeye dair umutsuzluklardır. Yalnızca Kosovalılar değil aynı zamanda başka insanlarda artık bir biri ardına göç etmeye başlamışlardır. Üç dönemdir muhtarlık görevini yürütüyorum. İlk dönemimde mahallemde 4 ila 5 bin nüfus varken bugüne geldiğimde nüfusun bin 500’lere kadar düştüğü söylemek yanlış olmayacaktır. İzmir’in her geçen gün büyüyen ve artan nüfusunu düşünürsek burada tam tersi yaşanmaktadır. Terk edilmiş ve metruk görünümlü evler, dar sokaklar nedeniyle ulaşımda yaşanan aksaklılar ve sağlık ocağı, park, okul, pazar alanı gibi şeylerin mahallemizde olmaması şehir hayatından izole bir yaşama sürdürmeye itiyor. Yerinde dönüşümle hem bu bölgenin hem de bölge yerlilerinin hak ettiği değere ulaşmaları gerekiyor. Böyle giderse burada yaşayacak insan kalmayacak” dedi.