ABD’nin Afganistan’dan çekilmesi, Çin’in Orta Asya’da avantajlı durumunu arttırırken öte yandan yirmi yıldır Amerikan askeri gücü sayesinde güvenli bölge olan Afganistan-Çin-Tacikistan sınırındaki Dağlık Badahşan Bölgesinin istikrarı tehlikeye girmiştir. Sincan Özerk Bölgesindeki Uygur El-Kaide bağlantıları bu dönemde büyük oranda kesilmişti; ancak son süreçte El-Kaide bağlantılı Türkistan İslam Partisi ile Pekin arasında propaganda savaşı dikkat çekmektedir. Türkistan İslam Partisinin Uygurca yayın yapan radyosunda yetkili ağızlarca “Çin’in askeri üsler aracılığıyla İslam topraklarını işgal ettiği, Çin’in zamanla buraları tıpkı Doğu Türkistan’da yaptığı gibi Çinleştirmek amacında olduğu” yönünde söylemler yer almaktadır.   Kuşkusuz radikal Uygur militanları, Afgan Talibanı ve bölgedeki diğer cihadçı gruplarla bağlarını yeniden kurmaya çalışmaktadırlar. 


Tacikistan, Ekim 2021’de Dağlık Badahşan Özerk Eyaletinde 10 milyon dolarlık bir askeri üs inşasını finanse etme önerisini onaylamıştır. Dağlık Badahşan,  Afganistan-Çin-Tacik sınırlarının kesiştiği Wakhan Koridoruna yakın olan Doğu Tacikistan topraklarında bulunduğunu hatırlatmakta fayda var. Askeri üs anlaşması Tacikistan'ın İçişleri Bakanlığı ve Çin Kamu Güvenliği Bakanlığı arasında imzalanmıştır. Pekin’in Tacik-Afgan sınırına 10 km ve Tacik-Çin sınırına 25 km uzaklıkta bulunan hâlihazırda işlettiği bir askeri üs zaten var. İki ülke arasında imzalanan 2015 ve 2016 yıllarındaki anlaşmalara göre Pekin, Afganistan-Tacikistan sınırının Tacik tarafında üç komutanlık binası, beş sınır karakolu ve bir eğitim merkezi oluşturduğu ve otuz güvenlik karakolunu yenilediği bilinmektedir. Duşanbe, Temmuz 2021de bu askeri üssü tamamen Pekin’in kontrolüne bırakmış, askeri yardım karşılığında gelecekteki herhangi bir kiradan feragat etmiştir. 


Temmuz 2021'de Tacik hükümeti, bu askeri üssün tüm kontrolünü Pekin'e devretmeyi ve Çin'den askeri yardım karşılığında gelecekteki herhangi bir kiradan feragat etmeyi teklif etti. Çin, Türkistan İslam Partisi (TIP)  militanlarının Sincan'daki faaliyetleri ve bunların uluslararası terörizmle potansiyel bağlantıları konusundaki endişeleri doğrultusunda 2015 yılında terörle mücadele yasasını benimsemiş ve bu kapsamda Halkın Silahlı Polisi (PAP) geniş yetkilere sahip olmuştur. Yukarıda bahsedilen Tacikistan’daki askeri üste de yine Halkın Silahlı Polislerinin görevlendirildiğini belirtmekte fayda var. TIP’in içindeki Uygur militanları için Dağlık Badahşan, Afganistan’a geçiş bölgesidir. Buradan hareketle Çin’in Dağlık Badahşan’daki askeri üslerinin önemi,  Tacikistan-Afganistan-Pakistan sınırındaki hareketleri izlemek noktasında ortaya çıkmaktadır.  


Afganistan-Tacikistan-Pakistan-Çin sınırlarının kesiştiği Wakhan Koridorunun kontrolü amacıyla oluşturulan askeri üsler, Çin için birkaç nedenden dolayı stratejik öneme sahipler. En önemlisi de buranın doğrudan kontrolüdür. Bu sayede Pekin, Uygur Cihatçılarının saldırılarının önlenmesi konusunda Taliban’ın tek başına hareket etmesini istememektedir. Diğer yandan Uygur militanlarıyla Taliban arasındaki organik bağların güçlenmesinin önüne geçmek Pekin için önemlidir. Ayrıca Çin için Afganistan Amerika’nın çekilmesinden sonra önemli bir ekonomik yatırım sahası haline gelmiştir. Kuşak-Yol Projeleriyle Afganistan pazarında gerçekleştireceği yatırım planlarını güvence altına almak istemektedir. 
Çin, Taliban hükümetindeki Afganistan’ın radikaller için güvenli bir sığınak haline gelmesinden endişe duymaktadır. Taliban uluslararası arenada kabul görmek ve diplomatik başarılar elde etmek için pragmatist; ancak El-Kaide ve Orta Asya’daki cihatçı gruplarla olan organik bağlarını gizlice sürdürdüğü cihatçı tavrıyla araftadır. Bu nedenle de özellikle Pekin ve Moskova ile ilişkileri hassas bir denge üzerinde kurulmaktadır. 


Pekin’in Orta Asya’da etki alanını genişletmesi karşısında Moskova’nın tavrını ele alırsak, Kremlin için geleneksel etki alanında Washington yerine Pekin’in olması daha az rahatsız edicidir. Kaldı ki, Rus-Çin ilişkilerindeki stratejik ortaklıklara bakılırsa Orta Asya’nın güvenliği ve buradaki radikalizm tehlikesi karşısında birlikte hareket etmeleri de mümkündür. Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü üyesi olan ülkelerden birinde yabancı bir devletin askeri üs açabilmesi için Rusya’nın liderliğindeki askeri bloğun onayını gerektirmektedir. Bununla birlikte Taliban’la bağlantılı olan Uygur militanları ile Rusça konuşan radikallere yönelik olarak Moskova ve Pekin’in birlikte hareket etmesi ve ortak strateji izlemeleri beklenebilir. 
Taliban, gerek Pekin’i gerekse de Moskova’yı karşısına almaktan kaçınmaktadır. Çin’in ekonomik vaatleri Taliban Afganistan’ı için oldukça cazip. Bu noktada Pekin, sadece askeri üslerle değil, aynı zamanda ekonomik ve siyasi olarak da Taliban’ı ve beraberinde Wakhan Koridorunu kontrol altında tutmaktadır. TIP militanlarının Taliban ile olan bağlarını da bu sayede azaltması mümkün olabilir.