Mutlu Yılmaz'ın 23 Mayıs 2022 tarihli Yenigün Gazetesi'ndeki köşe yazısıdır.

Geçen hafta itibariyle hem mart ayı dış ticaret endeksleri ile bağlantılı olarak dış ticaret haddine ait istatistikler hem de ödemeler dengesi ve bu hesap içerisinde yer alan cari dengeye ait istatistikler yayımlandı.

İHRACAT REKORLARINA DİKKAT

Ama unutulan bir konu var ki oldukça elzem. Zira bir ülkenin dış ticareti değerlendirilirken, tek başına ihracatı değerlendirirseniz ki yapılmaması gereken bir konu bu. O zaman çok hatalı sonuçlara varırsınız.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

İhracat ile ithalat artışları dengeli mi artıyor? yoksa bir diğerinin artış hızı diğerine göre daha mı fazla? Eğer ki ihracat artış hızı, ithalat artış hızından daha fazla ise tadından yenmez. Ama eğer ki ithalat artış hızı ihracatta fazla ise işte o zaman tehlike çanları çalıyor demektir.

SORU

Ülkemizde ihracat mı ithalattan fazla artıyor? Yoksa ithalat mı ihracattan fazla artıyor? Biri diğerine göre daha fazla artıyor ise bu artış oranı sizce kaçtır?

İHRACAT KALİTESİNİ

Fiyatlar bağlamında ölçmek için baz alacağımız parametre ise dış ticaret hadleridir. Dış ticaret hadlerinde 100’ün üstündeki değerlerin anlamı; ihracat fiyatlarımız yüksek iken, ithalat fiyatları düşük demektir. Eğer ki 100’ün altında ise o zaman ihracat fiyatlarımız düşük, ithalat fiyatlarımız ise yüksek demektir.

İLK ÇEYREK BİZE NE SÖYLÜYOR?

Dış ticaret haddi; 2022 yılı birinci çeyreğinde, 2021 yılının ilk çeyreğine göre göre 19 puan azalarak 74,9 olmuş. Yani

·        Dış ticaret haddi 100’ün oldukça altında ve 74,9

·        2021 yılı birinci çeyrek dış ticaret haddi 93,9 iken,

·        2022 yılın birinci çeyrek dış ticaret haddi ise yüzde 74,9 olmuş …

DIŞ TİCARET AÇIĞI

·        Birini çeyrek 2021 yılı dış ticaret açığı 6,9 milyar dolar iken,

·        Birinci çeyrek 2022 yılı dış ticaret açığı ise 21 milyar dolar.

CARİ AÇIK İSE

·        Birinci çeyrek 2021 cari işlemler açığı, 7,5 milyar dolar iken, 21 milyar dolar

·        Birinci çeyrek 2021 yılı cari işlemler açığı, 18 milyar dolara yükselmiş

SONUÇ: Yüksek kur (rekabetçi kur) ihracatı artıyor gibi gözükse de fiyatlar bağlamında ihracat kalitesini düşürüp, ithalatı pahalandırırken dış ticaret açığını ise azdırıyor. Sonuç olarak bu durum haliyle cari açığa yansıyor. Kime göre; rakamlara göre.