Op. Dr. Arif Yılmaz'ın 23 Temmuz 2022 tarihli Yenigün Gazetesi'ndeki köşe yazısıdır.

Çoğu zaman bir yakınımız veya sevdiğimiz, ciddi sağlık sorunu yaşayabilir. Tedavi sonrasında tamamen sağlığına kavuşup taburcu olması bizi ne kadar sevindirir. Ancak, bazen rahatsızlığın özelliği veya hastamızın ileri yaşı, işi biraz daha zorlaştırır. Belki de zaten daha önceden bulunan diğer ciddi rahatsızlıkları da olabilir.

Böylesi durumlarda bir sağlık profesyoneli gibi, hasta yakınlarının da  hastayla empati kurması çok önemlidir. Hastamızın ve yakınlarının gereksinimlerini ve nasıl bir psikoloji içinde olduklarını iyi değerlendirmemiz gerekir.

Fark ettiğimiz her olumlu değişimi, onların emeğinin de farkında olduğumuzu onlara söylemek, belirtmek çok doğru bir psikolojik yaklaşımdır. Bu; çok değerli ve moral gücü artıran, ‘başarınızı fark ediyoruz’ yaklaşımıdır.

Destek sağlanacak hastaların ve yaşlının sağlığıyla ilgili kişisel özelliklerini iyi bilmek, sağlanacak desteğin doğru ve işe yarar olmasını da artırır.

Bu tür hasta ve yaşlı kişilere öncelikle moral destek, yapılacak en önemli ve kilit destektir. Uygun aralıklarla, hoş sohbetler için özellikle kendisinin de çok sevdiği kişilerle görüşmesinin sağlanması, seslerini duyması, ciddi pozitif bir etkiye sahiptir. Ancak bu görüşmeler, üzülmesine sebep olacak konuları içermemelidir. Sohbet konusu olarak geçmişteki güzel anılar ve gelecekte hedeflenen güzel planlar olmalıdır.

Ziyaret edilen hastanın veya yaşlının çevresinde, rahatça duyabileceği şekilde konuşulmalıdır. Çevresindeki insanların kendi arasındaki konuşmaları, hasta veya yaşlının yanlış anlayıp endişelenmesine, hatta yanlış değerlendirmelerde bulunmasına neden olabilir.

Endişe, hasta için ciddi olumsuz psikolojik yük oluşturur. Bu kötü psikolojik durum ise kişiye yapılacak desteklerin olumlu sonuç vermesini engelleyebilir.

Yalnız kaldığı uzun süreler oluyorsa, o sürelerde ilgilenmekten hoşlanacağı farklılıklar oluşturmak yararlı olabilir. Örneğin, sevdiği bir müzik veya televizyon kanalını açabilmeli, daha önceden okuduğu bir gazete veya derginin yeni sayısını görmenin keyfini yaşayabilmelidir.

Hasta veya yaşlı bazen de beraberinde kronik rahatsızlığı olan yakınlarımızın en büyük desteği, sevildiklerini sıkça hissetmeleridir. Eğer iletişim kurulabiliyorsa, bu durumda daha şanslıyız demektir.

Onlarla konuşurken, mümkün olduğu kadar dokunarak, gözlerine bakarak konuşmak doğru olur. Saçlarını toparlamak veya düzeltmek, bahanesiyle yakın olmak çok pozitif etkiler yapacaktır. Televizyon izleyebilmesi veya pencereden dışarıyı görebilmesi için yatağının yerinin ayarlanması, yastığının yükseltilmesi büyük yarar sağlar. Sürekli tavana bakarak yatan bilinçli birisinin mutlu olabilmesi hiç mümkün değildir. Kötü pozisyonda yatmak, bilinci yerinde bir insan için olumsuz bir durumdur. Normalden daha az hareketli olan bu grup hastalarda başka, farklı, özel bir sağlık sorunu yoksa öncelikle su içmeleri (günde en az 3 litre) gerekir. Az hareketli yaşantıları nedeniyle, beslenmelerinde de özellikle posalı yiyecekler (sebze, meyve, komposto)  bağırsakların daha sağlıklı çalışması için çok faydalı etki yapar.

Hastamızın kolay ulaşabileceği bir yerde su ve bir bardak bulundurmak çok önemlidir. Birlikte yaşadığı yakını olsa bile kendisinin ve evinin bakımı için düzenli aralıklarla moral destek ve ziyaret uygun olur.

Günümüzde bu tip hastalarımız için, bir dönem benim de aktif çalıştığım (kamu hizmeti olarak destek veren) Evde Bakım ve Evde Sağlık Hizmetleri aktif ve ücretsiz destek sağlamaktadır.

Rahatsızlığıyla ilgili raporu olan (yaşlı veya genç) hastalarımıza, ilgili merkezlerden destek almak amacıyla telefon (444 38 33) veya internet üzerinden ulaşmak, yardım için görüşmek ve bilgilenmek mümkündür.

Doğru ve zamanında verilen profesyonel destekle hem hastalarımızın hem de hasta yakınlarının bilgilendirilmesi, işleri onlar için de kolaylaştırıcı bir etki yapar.

Bu arada, yüzyıllar öncesinden değerli bilim insanı İbni Sina’nın “Önce hastaya bakana bakmak gerekir ki hasta rahat edebilsin.” diyerek vurguladığı, asıl önemli bakımı üstlenen hastaya bakanın da işlerini kolaylaştırmak olduğunu ihmal etmemiş oluruz.

Sağlıkla ve huzurla… güzel günlerde buluşmak dileğiyle.