Doğal koşullar altında bozulmadan taşlaşarak günümüze kadar korunmuş hayvan ve bitki kalıntılarına ya da izlerine fosil denir.

Gözden kaçırmayın

Gizemli sinyalin kökeni yıldız sistemi olabilir Gizemli sinyalin kökeni yıldız sistemi olabilir

Fosiller bazen iyi korunarak günümüze kadar gelebilirken, bazen de tahrip olmuş vaziyette ortaya çıkabilir. Peki fosil nedir, fosiller nasıl oluşur, nerelerde oluşur? İşte bu soruların yanıtları... 

Fosil sözcüğü kelime kökeni incelendiğinde Latinceden gelmektedir. Yerden çıkarma, çıkartılan ya da çıkarılmış anlamları taşıyan fossilis sözcüğünden türemiştir. Fosil tanımı açısından bakıldığında 'jeolojik zamanlarda yaşamış canlıların' artıklarına, yani kalıntılarına denmektedir. İlkokul yıllarından itibaren öğrenmeye başladığımız fosiller, özellikler 4. sınıf itibariyle öğrencilerin karşısına çıkmaktadır. 

FOSİL NEDİR?

Fosil ölmüş bir canlıdan geriye kalan iskelet, ayak izi, kemik vs. aklınıza gelebilecek herhangi bir kalıntıya denmektedir. Evrim tarihine ışık tutan fosiller, birçok veri edilebilmesine imkan sağlar. Fosiller, geçmişte yaşayıp günümüze kadar varlığını sürdürememiş olan pek çok canlıyı bize tanıtır. Yani 10 milyon yıl önce yaşamış ancak bugün var olmayan bir canlı, fosilleşerek günümüze kadar ulaşabilir. Bu durum, bu canlı türlerinin evrimi noktasında da kıymetli bilgiler verir.

Haber ile ilgili metin girin!.

FOSİLLER NASIL OLUŞUR?

Yaşayıp hayatını kaybeden canlılar, ismi 'fosilleşme' olarak adlandırılan olay sonucu 'fosil' olurlar. Bu canlıların günümüze kadar ulaşabilmeleri için biyolojik, kimyasal ve fiziksel olaylar yaşamaları ve bir şekilde korunmuş olmaları gerekmektedir.

Yani canlıların fosil olabilmesi için uygun bir ortama denk gelmeleri gerekmektedir. Bu yüzden fosiller için en uygun ortamın tortul kayaçlar olduğu ifade edilmektedir. Bunun yanı sıra bazen de magmatik ve metamofrik kayaçlarda fosillerin bulunduğu aktarılmaktadır. 

Bir canlının fosil olabilmesi için atmosfer etkisinden korunması gerekmektedir. Fosilleşmeyi sağlayan kireçtaşı, çamurtaşı gibi gözenekleri az sayıda olan sedimanter kayaçlar, buz ve kehribar denilen fosil reçene sağlamaktadır. Bu şekilde hayatını kaybetmiş olan canlı bütünüyle korunabilir. Bu noktada şundan bahsetmek gerekiyor. Ölen canlıların et ve deri gibi bölümleri kısa süre çürüyüp ortadan kalkmaktadır. Yani fosil olarak geriye kalan kısmı iskelet kalıntılarıdır. 

Haber ile ilgili metin girin!.

Fosilleşme yalnızca kayaçlarda değil denizlerde de gerçekleşmektedir. Hatta denizel ortamlarda fosilleşmenin daha kolay olduğu belirtilmektedir. Çünkü karada fosilleşme için birçok şartın bir arada olması gerekirken, deniz dibine inen ölü canlı hızlı şekilde sedimanlar (tortullaşma) tarafından örtülür bozulmadan kalır.

Canlılar, en hızlı bataklıklarda, akarsu ya da meydana gelen sel sonucu bir yere yığıldıklarında fosilleşirler. Ayrıca, buzla örtüldüklerinde de fosilleşme imkanı doğar. 

FOSİLLEŞME ŞEKİLLERİ NELERDİR?

Haber ile ilgili metin girin!.

  • Otokon Fosil
  • Allokton Fosil
  • İz Fosil
  • Karakteristik Fosil
  • İndeks Fosil
  • Koprolit

Bunun için güzel bir örnekle fosillerin oluşumunu anlatalım:

Bir balığımız olduğunu düşünelim ve bu balığın 3 yaşında öldüğünü varsayalım. Balığımızın derisi ve etleri kısa sürede çürüyecek ve geriye sadece iskeleti kalacaktır. 

Aradan geçen 5 milyon yıl boyunca balık iskeletinin üzerinde katmanlar birikecektir. Bir 5 milyon yıl daha geçtiğini farz edelim. Bu katmanlar daha da artacaktır. 

Yani fosiller milyonlarca yıl sonunda oluşmaktadır. Fosillerin oluşabilmesi için ölen canlının hava ile temasının kesilmesi gerekmektedir. 

Bahsettiğimiz canlı öldüğünde üzerine kum, çamur ve tabakalar birikir. Böylelikle, ölen canlının atmosferik ortamda hava ile teması da kesilmiş olur. 

Fosiller, kayaçlarda buzullarda, denizlerde ve göllerde oluşmaktadır. Fosiller ayrıca bitki reçinelerinde de oluşabilmektedir. 

YAŞAMINI YİTİREN HER CANLI FOSİLLEŞİR Mİ?

Haber ile ilgili metin girin!.

Her canlı fosilleşmez. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi, fosilleşmenin olabilmesi için belli şartların bir arada olması gerekmektedir.  

FOSİLLER BİZE NE HAKKINDA BİLGİ VERİR?

Haber ile ilgili metin girin!.

Fosiller, bulunduğu bölgenin geçmişi hakkında bize bilgi verir. Coğrafi konumun, iklim şartlarının nasıl olduğu hakkında bilgi verir ve ayrıca bulundukları kayaçların hangi zamana ait olduklarını öğretmektedir. 

FOSİLLER NERELERDE OLUŞUR?  (Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Fosil)

  1. Denizel Tortullar
  2. Tatlı Su Tortulları
  3. Bataklıklar
  4. Tundralar
  5. Asfalt
  6. Volkanik Küller
  7. Lavlar
  8. Kumullar
  9. Mağaralar
  10. Reçineler

FOSİLLERİ İNCELEYEN BİLİM DALI NEDİR?

Yanıtı en çok merak edilen konulardan biri de fosilleri inceleyen bilim dalının hangisi olduğudur. Fosilleri inceleyen bilim dalının adı paleontolojidir. Diğer adı taşılbilim ya da fosilbilim olarak da bilinmektedir. Fosilleri inceleyen kişilere de paleontolog denir.