26.10.2019, 07:46

“Hasta Hakları Günü”

Tarih içinde antik çağlardan Fransız Devrimi'ne kadar her şeyden sorumlu hasta idi.
Sonra sanmayın ki sorumluluğu bitti. 
Yeri geldi denek oldu, yeri geldi kaderci oldu. 
Sonra teknoloji gelişti.
Ve hasta hakları ilk kez 1981 yılında Lizbon’da yapılan 34. Dünya Hekimler Birliği Genel Kurulu’nda yayımlanan Lizbon Bildirgesi ile benimsendi ve bildirge yayınlandı.
Bu bildirgenin eksikleri 1994 Amsterdam ve 1995 Bali bildirgeleriyle giderildi. 
1998’de, 26 Ekim ise “Hasta Hakları Günü” olarak kabul edildi.
*
Ülkemizde ise 1998 yılında 26 Ekim günü, “Hasta Hakları Günü” olarak kabul edilmiş olsa da bu konuda halkımız bilgili midir? 
Değildir.
Sağlık alanında düzenlenen ‘Hasta Hakları Yönetmeliği’ hakkında ‘yetersiz bilgi sahibi’ olmamız sebebiyle bizler haklarımızın gölgesinde yaşıyoruz.
Hasta Hakları ve Hasta Yönetmeliği aslında çok karmaşık görünebilir. 
Ancak temel insan haklarımızın önemli bir parçasıdır.
*
Hastanın öncelikle yararını gözeterek zarar görmemesini sağlamaktır hasta hakları.
Özerkliktir.
Ve hakkınca sağlık hizmetlerinden yararlanması demektir.
*
Her birey sosyal statüsü ne olursa olsun, ister yoksul, ister varlıklı, kadın-çocuk-erkek sadece insan olduğu için çalışma hakkı, eğitim hakkı, yaşam hakkı, kültürel yaşam hakkı, hasta hakları gibi bir takım haklara sahiptir. 
Ve bu haklar hastanın korunmasına ve gerektiğinde hukuki korunma yollarını fiilen kullanabilmesine dair usul ve esasları düzenler.
Ve yönetmelik, resmi ve özel tüm kurum ve kuruluşları kapsar.

*
Sosyal devlet dediğimizde bu hakları güvence altına alan bir devleti düşünmeliyiz değil mi?
Hem fikiriz.
Ancak ülkemizde sosyal devlet anlayışı ne kadar hayata geçirilmiş durumda?
Sosyal devlet anlayışının şu anki durumu bizde mevcut mu?
Hayır.
Bunlar ayrı konu ancak, tanımlamalar her ne olursa olsun sosyal devlet anlayışı haklarımızı güvence altına alan ve bu hakları koruyan bir anlayış olmalı.
*

Peki; vatandaşımız acaba haklarını biliyor mu? 
Bu soruyu sorduğumda önüme eğitim sistemi çıkıyor. 
Maalesef ki kimse haklarının bilincinde değil bunu görüyorum.
“Sağlık hizmetinden yararlanma konusunda sırf insan olmak sebebiyle sahip olunan ve anayasa, milletlerarası antlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuat ile teminat altına alınmış bulunan hakların” kim bilincinde?
*
Kısaca;
“Sağlık hizmetlerinden faydalanabilme, bilgi alma, haklarının korunması, 
Hasta rızası, hukuki korunma yolları ve diğer hakları kim biliyor?
Çocuklar, akıl hastaları, tutuklu ve gözaltında bulunanlar gibi özel grup hakları da ayrıca unutulmamalı. 
Sağlık konusunda o kadar çok bilmediğimiz haklarımız var ki.

*
Herkes için eşit, nitelikli sağlık talebimiz yok mu?
Ulaşılabilir ve ücretsiz sağlık hakkı talebimiz yok mu?
Var.
Unutmamalıyız ki var.
*
İnsan, sadece insan olmasından dolayı doğuştan bazı hakları kazanır.
Aslında adım atar yaşama.
Hak kavramı evrenseldir. 
Her açıdan doğuştan eşit ve özgürdür insan. 
İrk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınmadan hizmet alma hakkı vardır. 
Saygılı, güler yüzlü, nazik, şefkatli hijyenik bir ortamda, sağlık hizmeti almaya hakkı vardır. 
*
Birde şunu belirtmek isterim ki, ülkemizde son dönemlerin sağlık sektörünün açmazı sadece hasta hakları değil, hekim haklarıdır da. Bu düzlemde ülkemizde hasta hakları maalesef ki şikâyetten öteye geçemediği gibi, keza hekim hakları da çok fazla göz ardı edilmekte. Yani, ülkemde hastanın değeri olmadığı gibi, doktorun da yok diyebiliriz.
Hastanın ne kadar çok hakkı varsa, hekimin de haklarına önem verilmeli. 
*
Hastaları için bir şeyler yapmaya çalışan, bin bir emekle bulunduğu noktaya gelmiş doktorlar da sosyal yönden zayıf sistemde zarar da görmekte. Mesela, ülkemde hekimi aşağılama hakkı olmamalı.
Doktorları hedef gösterme olmamalı. Öldürmek olmamalı. Hastalar hekimlere olan sınırı bilmeli.
Bu sınırlar içinde kapıyı çalmadan polikliniğe girme hakları yoktur hastanın. Onlara hakaret etme ve şiddet uygulama hakkı yoktur. Ama maalesef ki sıkça yapılmakta.
*
Kısaca; ülkemizde hak ve hürriyetler yasalar çerçevesinde belirtilmiş dahi olsa, vicdanen ve insani yönden gelişmemişler tarafından her yönden suiistimal edilmekte.
Dileğimiz, her alanda hak ve hürriyetler tam olarak uygulanabilmesi.
Vicdanen hür toplum olabilmek.
İnsani açıdan gelişebilmek…


Dip notlar;
Lizbon Bildirgesi… 

- Nitelikli tıbbi bakım hakkı…
- Seçim yapma özgürlüğü…
- Kendi kaderini belirleme hakkı…
- Bilinci kapalı hasta hakkı…
- Yasal ehliyeti olmayan hasta hakkı…
- Hastanın isteğine karşın yapılan girişimler…
- Bilgilendirilme hakkı…
- Gizlilik hakkı…
- Sağlık eğitimi hakkı…
- Onuruna ve özel yaşamına saygı talep etme hakkı…
- Dini destek alma hakkı…

Ülkemizde haklarımız nedir biliyor muyuz?

Sunulanlar bize ne kadar ışık tutuyor. 
Ana özet geçecek olursak haklarımız;
- Sağlık hizmetlerinden faydalanma ve hizmet türüne yönelik bilgi isteme. 
- Sağlık kuruluşunu ve personelini seçme ve değiştirme.
- Öncelik sırasının belirlenmesini isteme.
- Tıbbi gereklere uygun teşhis, tedavi ve bakım isteme, tıbbi özen gösterilmesini isteme.
- Sağlık durumu ile ilgili bilgi alma hakkı, kayıtları inceleme ve düzeltme isteği.
- Yakınlarına bilgi verilmemesi isteği.
- Mahremiyet korunması. Gizlilik. sağlık harcamaları kaynağının gizli tutulması.
- Rıza olmaksızın tıbbi durumlara tabi tutulmama.
- Kimlik bilgilerinin açıklanmaması.
- Tıbbi müdahale de hastanın rızası, küçükse vasiden veya veliden izin alınması.
- Hastanın tedaviyi reddetme ve durdurulmasını isteme.
- Tedavi usullerinin uygulanmasında hasta izni ve tedavi bilgisi şartı.
- 18 yaşından küçük ve mümeyyiz olmayanlardan organ ve doku alınamaması hakkı.
- Gebeliğin sona erdirilmesinde hasta rızası ve evli ise eşinin rızası şartı.
- Sağlık kurumlarında hastalar, ziyaretçiler ve refakatçilerin can ve mal güvenliklerinin korunmasını isteme.
- Sağlık kurumlarında hastalara dini vecibelerini serbestçe yerine getirebilmeleri için tedbir alınması hakkı.
- Refakatçi bulundurma hakkı.
- Tıbbi sebeplerden dolayı sağlık kuruluşuna gidilemeyen hallerde, sağlık hizmetlerinden bulundukları yerlerde faydalanma hakkı.
- Koruyucu sağlık hizmetleri hakkı.
- Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların, hasta haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikayet ve dava hakkı.
-Hasta haklarının ihlali halinde, kurum ve kuruluş aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir hakkı vardır.


Mutlu kalın…

Fıkra; 
Motor…
Dünyanın ünlü kalp doktoru De Bakey'in arabası bozulmuş, arabasını tamire götürmüş. Tamirci arabasının kaputunu açmış ve De Bakey'e dönerek:
"Size bir şey soracağım, neredeyse ben ve siz aynı işleri yapıyoruz. Mesela ben şimdi itina ile kaputu açacağım bir bakışta problemin nerede olduğunu anlayacağım, kapakçıkları temizleyeceğim, gerekirse kabloları, motor yağını değiştireceğim, hatta çok gerekli ise motoru çıkarıp yerine yenisini takacağım. Söylesenize nasıl oluyor da siz milyon dolarlar kazanıyorsunuz ama ben meteliğe kurşun atıyorum?"
Bunun üzerine De Bakey tamircinin kulağına eğilmiş ve şöyle demiş:
- "Bunların hepsini motor çalışıyorken yapmayı denesenize...”


Günün sözü;
"Yarın ölecekmişsin gibi yaşa. Sonsuza dek yaşayacakmış gibi öğren.” - Mahatma Gandhi

Yorumlar

Gelişmelerden Haberdar Olun

@