Doç. Dr. Gül Coşkun Değirmen'in 30 Nisan 2022 tarihli Yenigün Gazetesi'ndeki köşe yazısıdır.

Kurum kültürünün yerleştirilmesi ve korunmasını içeren sosyalizasyon sürecinin en önemli parçalarından birisi de oryantasyon sürecidir.

Bu süreçte, yeni işe başlayanlar ve iş yerinde değişim yaşayanlar kurumla birebir bir ilişki içerisindedirler. Bu aşamada birey, işe ve iş yerine alışma, iş ile ilgili tüm bilgileri öğrenme, kurumun iç işleyişi hakkında bilgi sahibi olma, çalışma arkadaşları ile tanışma ve kaynaşma durumlarını yaşamaktadır. Daha önceki yazıda da değindiğimiz üzere kurum kültürü açısından işe alımlarda kurumlar iki yöntem izleyebilir: Ya kendi kültürüne çok yakın bir kültüre sahip olan bir işletmede çalışanları tercih eder ya kendi kültürüne yakın bir okuldan mezun olanlara istihdam sunar ya da tamamen iş konusunda hiçbir tecrübesi olmayanları işe alır. Bu noktada, işletmenin izleyeceği oryantasyon programları değişebilir. Daha önce benzer bir kültürde yer almış bir çalışanın oryantasyon programı daha kısa sürede tamamlanabilirken, hiçbir tecrübesi olmayan ve kültürü tanımayan bir çalışanın oryantasyon programı daha uzun sürebilecektir.

Oryantasyon, bireyin işe ve iş yerine alışma süreçlerini içermektedir. Bu süreçler, kurum tarafından planlı bir şekilde yürütülmelidir. Yeni işe başlayan ve kurumla daha önce geçmişi olmamış bir bireyin ilk dönemlerde kaygı ve tedirginlik düzeyi yüksek olacaktır. Kurum, bu durumu göz ardı etmemelidir. Oryantasyon süreci yönetimi yapmayan kurumlar hala mevcuttur. İlk iş gününde, iş yerinizde karşılandıktan ve işe alan kişi ile görüştükten sonra, size odanızın ya da çalışacağınız masanın gösterildiği ve “hadi hayırlı olsun, kolay gelsin” denildiği oldu mu hiç? Böyle bir durumda, kişi nereden işe başlayacağı, kendi departmanı dışında hangi departmanların olduğu, kimlerle nasıl iletişime geçmesi gerektiği, süreçteki sorumlulukları, kurumda işlerin nasıl yürüdüğü, sürecin nasıl ilerleyeceği gibi birçok soru ile kendi içerisinde karşı karşıya kalmaktadır. Kişi kendi oryantasyon sürecini gözlemleyerek ve deneyerek aslında yaşayarak öğrenme yolu ile aşmaktadır. Ancak bu süreç işe yeni alınan bireyin sadece kendi gözlem ve deneyimlemelerine bırakılmayacak kadar önemlidir. Oryantasyon, kişiye kılavuzluk eden bir süreçtir. Bu aşama kurum kültürü açısından oldukça önemlidir. İşe ve kültüre ilişkin pek çok bilgi bu süreçte profesyonelce aktarılmalıdır.

Kimi kurumlar oryantasyona sadece işi öğrenme süreci olarak bakmaktadır. Oysa işi öğrenmenin yanında kültüre ilişkin değerlerle çalışanın doğrudan tanıştığı en önemli aşamalardan birisidir. Bu sebeple oryantasyon programları sadece iş odaklı değil daha geniş bir perspektiften ele alınmalı ve yönetilmelidir.