16.06.2021, 04:56

"Kahvenizi nasıl alırdınız?"

Sabah kahvesi, öğle kahvesi, akşamüstü kahvesi... Türk kahvesi, Filtre kahve, Starbucks kahvesi, Espresso, Americano, Latte, White Chocolate Mocha..?

Bilhassa çalışan kesim için kahve bir vazgeçilmez. Ancak bu sıklıkla tüketilen bir içeceğin içeriği ve psikolojik etkileri bilinmiyorsa bilinçsiz bir şekilde bu kadar sık tüketmek ne kadar sağlıklı? Kahvenin içindeki öz kimyasal olan kafein, bugün illegal birçok uyuşturucuyla neredeyse aynı oranlarda bağımlılık yapma potansiyeline sahip olduğunu biliyor muydunuz? Peki kafein gibi düzenli ve sık kullanımı psikolojik ve fizyolojik hasarlara yol açabilen, ve oldukça bağımlılık yapmaya yatkın bir kimyasalın tedariği ve satışı üzerine hiç bir yasal uygulama yokken, diğer uyuşturucuların satışı ve tedariği üzerine neden bu kadar sert yasal uygulamalar var? Tabii ki bu soruya herkesin farklı tepkileri olacak, fakat yurtdışında bunlar poliçeciler tarafından düşünülen ve tartışılan konulardır.

***

Aslında kafein, kahve tohumcuklarını doğal olarak böceklerden koruyan bir kimyasal ancak bizim vücudumuza girdiğinde enerji veren bir kimyasala dönüşüyor. Yani kafein bir stimulant. Kafein enteresan bir kimyasal çünkü hem suda hem de yağda çözünebiliyor, dolayısıyla kan-beyin bariyerini kolayca aşıp sinir sistemimize ulaşabiliyor. Kafein ve adenosinin kimyasal yapıları birbirine benzer, o yüzden kafein adenosine onu aktive etmeden bağlanabiliyor. Böylelikle kafein adenosinin uyanıklığı engelleme etkisine karşı koyuyor ve biz de kahve içince daha uyanık hissediyoruz.

***

Kafein’in yarı ömrü yaklaşık 5 ile 8 saat arasıdır. Yani kahve içtikten yaklaşık 6 saat sonra kahvenin içindeki kafeinin yarısını metabolizmamız öğütmüş oluyor. Ayrıca içtikten 10 saat sonra bile kahvedeki kafein miktarının çeyreğinden fazlası hala sistemimizde oluyor. Gün içinde çok fazla kahve tüketirsek şayet, kafeinin bir miktarı uyku saatlerimizde hala bünyemizde geziniyor ve uykusuz bir gece bizi bekliyor olabiliyor.

***

Kafein bağımlılığını edinmek zor değil. Bloklanan adenosin reseptörlerine karşılık vücut daha fazla adenosin üretiyor ve sonunda uyku getiren adenosin reseptörlerini bloklamak için daha çok kahveye ihtiyaç duyarız.

***

Peki kafeinin bünyemize etkileri nelerdir?

Daha hızlı kalp atışı ve nefes alıp verme

Yüksek kan basıncı

Daha fazla idrar üretimi

Midede daha fazla asit

Daha hızlı yağ yakımı

Yüksek seviyede titreme, sinirlilik, ajitasyon, kulaklarda çınlama ve adrenalin üretimi

***

Kafein yoksunluk belirtileri:

Başağrısı

Konsantrasyon azalımı

Yorgunluk

Mide ve eklem ağrısı.

***

Kafeinin vücudumuza etkileri kulağa pek de hoş gelmiyor değil mi? Bir de farelerle yapılan bir araştırma gösteriyor ki, kafein ve amfetamin gibi stimulantlar kendiliğinden ödüller için daha çok çalışan fareleri daha tembel yapıyor. Daha tembel fareler ise kafeinden olumlu olarak etkilenip daha çok çalışıyorlar.

Sonuçları yorumlayan araştırmacı sonucun insanlara uygulandığında, bazı insanların daha verimli çalışmak için kafeinin stimulant etkisine ihtiyaç duyabileceğini ancak doğal olarak daha fazla çalışmaya motive insanların ise kahvenin etkisiyle daha sinirli ve ajite hale gelip konsantrasyonunu kaybedebileceğini söylüyor.

Yani uzun lafın kısası, elinize kupanızı almadan önce tekrar düşünün isterseniz?

Yorumlar