Op. Dr. Arif Yılmaz'ın 16 Nisan 2022 tarihli Yenigün Gazetesi'ndeki köşe yazısıdır.

Kan,  vücudumuzun çok kıymetli bir özsuyudur. Erişkin bir insanda, cüssesine göre yaklaşık 4-6 litre kadar kan mevcuttur. Normal sağlıklı bir insanda 0,5 litre üzerinde ani bir kan kaybı vücudun dengelerini etkiler. Kan kaybından sonra vücut, kalan kanı, beyin ve kalp gibi hayati organlara öncelikli olarak yönlendirir (Şok öncesi durum).

Kansızlık, her yaş ve cinsteki insan için çok önemlidir. Çocuk gelişiminin doğru seyretmesi için ne kadar önemli olduğu biliniyor. Çocukluk, gençlik, orta yaş ve ileri yaş gruplarında da sağlık açısından kansızlık o kadar önemlidir. Kansızlık kalbin beslenmesini de bozacağı için kalp krizi (enfarktüs) riskini de artırabilir.

Kan düzeyinin değerlendirilmesinde hemogram denilen testlerin önemi büyüktür. Bugün öncelikle kansızlık (anemi) durumuyla ilgileneceğiz. Hemogramdaki hemoglobin ve hematokrit değerleri kişinin kansızlığı hakkında önemli göstergelerdir.

Çocuk, henüz anne karnındayken bile anne kanının besin içeriği (protein, demir vb.) önemli bir etkendir. Bu içeriğin kalitesini ailenin sosyoekonomik durumu belirler. Toplumda doğru beslenme bilinci olmalıdır. Bebeklikteki en önemli ve doğru besin anne sütüdür. Anne sütünün az olduğu durumlarda destek ürünleri kullanılabilir. Doğum sonrası anne ve bebeğinin olası kan kaybı (problemli doğumlar, göbek bağı kanamaları gibi) ilgili merkezlerde öngörülerek taburcu öncesi gereğinde kan verilmek yoluyla sorun çözülebilir. Sonraki aylarda anne ve bebeğin kan değerleri hemogramda ölçülerek uygun tedaviler planlanmalıdır. Okul öncesi ve okul çağında çocukların bozuk beslenme alışkanlığı veya ailenin kötü sosyoekonomik düzeyi nedeniyle kansızlık riski devam etmektedir. Kansızlık, çocuklarda gelişmeyi yavaşlatan etkiye neden olur. Bu durum sadece bedensel olarak kalmayıp çocuğun hormonal ve zihinsel yeteneklerini de olumsuz etkiler. Her cins için de ergenliğe geçişi aksatabilir. Kansızlık, çocuk veya erişkin bir kişide normalde pembe bir cilt yerine soluk cilt, göz kapağı iç yüzünde (konjuktiva) belirgin kansız ve yine soluk görünüm mevcuttur.

Eskiden beri çocukların toprak yemesi, erişkinlerin de kül yeme alışkanlığı, özellikle kırsal kesimdeki çalışmalarda rastlanan yaygın kansızlık belirtisidir. Kansızlığın önemli bir belirtisi de çabuk yorulmadır. Kendi yaşıtlarına oranla veya daha önce yapabildiğimiz eforlarda zorlanmak önemli bir ipucudur.

Kansızlık nedeniyle insanlar, normal ilişkilerinde bile psikolojik olarak aşırı duygusal, kırılgan olabilirler (depresyon).

Orta yaş ve üzeri gruplarda kansızlık (anemi) çarpıntı yapan önemli bir etkendir. Kansızlık nedeniyle kalp vücutta kan dolaşım sayısını artırmak için daha fazla çalışmaktadır (çarpıntı-taşikardi). İlgili doktor, kansızlık düzeltilmeden çarpıntının geçmeyeceğini hastasına bildirir. Taşikardi (çarpıntı), kalbin hissedilir şekilde hızlı çalışmasıdır. İnsanlar çarpıntı hissiyle birlikte yaşamak istemezler.

Kansızlık problemi yaşayan insanlar, uygun sağlık merkezleriyle hiçbir şikâyetleri olmasa bile iletişim halinde olmalıdır. Bunun için aile hekimleriyle görüşmek iyi bir başlangıç olabilir. Uygun tedavilere rağmen net çözüm alamayan kişilerin laboratuvar olanakları daha yüksek olan ikinci veya üçüncü basamak sağlık merkezlerine yönlendirilmeleri doğru olur.

Gelecek yazımda yine kansızlık (anemi) konumuz olacak. En sık görülen anemi sebepleri nelerdir, onları konuşacağız.

Bilinçsiz beslenme ve bilinçsiz egzersizler bile anemiye neden olur ya da anemiyi artırır. Acaba vücudumuzda gözden kaçabilen kan kayıpları mı var?

Sağlık ve mutlulukla kalın.