18.02.2017, 07:27

Koyun ve Keçilerin Ağızlarında Yara

Koyun vekeçilerde ağızda yaralar ile ortaya çıkan birçok hastalıkvardır. Diğer belirtiler ile bir arada değerlendirilmezsehastalıklar birbirleriyle karıştırılabilir. O yüzden ağızyaraları ile seyreden hastalıklarda ayrıcı klinik teşhis içinbaşka belirtiler olup olmadığına özellikle dikkat edilmelidir.Ağızda, dudaklarda yara ile seyreden en önemli hastalıkEktima'dır. Literatürde ORF, kontagiyöz pustuler stomatitis,Scabby mouth, Sore mouth, CE= Contagious Ecthyma olarak geçenhastalığın etkeni pseudocowpox virüsüdür. Virüs vücudagirdikten 4- 7 gün sonra ilk belirtiler ortaya çıkar. Ektima hemkoyunlarda, hem de keçilerde görülür. Virüsün zoonoticpotansiyeli de vardır. Yani insanlara da geçebilir. Özellikledirenç sistemleri zayıflamış bireylerde belirti gösterebilenEktima virüsü kendiliğinden iyileşir.

Hasta hayvanlarla temas ve müdahaledemutlaka eldiven kullanılmalıdır.

Koyun ve keçilerde de kendiliğindeniyileşebilen Ektima hastalığı, kuzu ve oğlaklarda ölümcülolmaktadır. Kuzu ve oğlaklarda ölüm oranının yüksek olmasıyavruların aç kalması sebebiyledir. Ektima hastalığı çokbulaşıcıdır. Epiteliotropik ( Epitel dokulara tutunan) bir virusolduğu için ağız ve dudaklar dışında ayaklara ve memelere debulaşabilir.

Böylece; bazı durumlarda hastalığıntopallık ve mastitise sebep olduğu gözlenmiştir.

Hastalıkla mücadelede yapılmasıgereken en önemli iş hastalar ile sağlıklıların ayrılmasıdır.Erken gözlem ile ilk belirti gösteren hayvanların diğerlerindenayrılması hastalığın bulaşmasını yavaşlatır. Ektimahastalığının özellikle ırk hassasiyeti olan Frezian ırkıkoyunlarda ve Boer keçilerinde yayılması daha hızlı, belirtileriise daha şiddetli olur.

Hastalığı yapan virüs sodyumhipoklorit te çabucak ölür. Dolayısıyla çevre dezenfektanıolarak sodyum hipoklorit kullanılması önerilir. Koruma için aşısıvardır. Aşı MLV ( Modifiye canlı virüs) aşısıdır. Ancak; sonzamanda ülkemizde aşısı bulunmamaktadır. Daha önce 2 farklıaşı vardı ve kullanılmaktaydı. Eğer kuzu ve oğlakların açkalmalarına engel olunursa ölüm oranı gayet düşükseviyelerdedir. Hastalığın kendiliğinden iyileşmesi demümkündür.

Kuzu ve oğlaklar suni besleme ile, açkalmaktan kurtarılırsa ölmezler. Sonda ve şırınga ile beslenenyavrular hastalığı atlatabilir. Virüs etkenli bir hastalıkolduğu için Ektimanın doğrudan tedavisi yoktur. Ağız vedudaklardaki yaralara gliserin iode sürülebilir. Hazır olarakbulunabilecek magistral bir ilaç olan gliserin iode, aynı zamandaelde yapılabilir.

En pratik yöntem 3 kısım gliserini,1 kısım tentürdiyot ile karıştırıp, iyice çalkalamaktır.Elde edilen gliserin iode ağız, dişeti ve dudaklara sürülür.Koyun ve keçilerde nakliye stresinin önlenmesi, hatta olabilecekher türlü stresin önlenmesi Ektima hastalığının koruyucuhekimliğinde başarı elde edilmesini sağlar. Ektima ilekarıştırılabilecek diğer virüs etkenli hastalıklar şunlardır;PPR ( Küçük geviş getirenlerin vebası), Mavi Dil hastalığı,Şap, Çiçek hastalığı. Ayrıca; sığırların Vezikülerstomatitis hastalığı nadiren koyun ve keçilerde de görülebilir.Koyunların Ülseratif Dermatosis hastalığı Ektima ile aynı virüsailesinden bir virüsün oluşturduğu, diğer belirtilere ek olarakvaginitis, balanoposthitis ve ayak lezyonları ile ortaya çıkan birhastalıktır. PPR Morbillivirus tarafından oluşturulur. Mavi DilBluetongue virüsü (BTV) tarafından meydana getirilen birhastalıktır. Şap etkeni Aphthovirüstür. Çiçek hastalığıetkeni ise Capripox virüsü olup, ağız dışında, kasık,koltukaltı, vagina ve anüs çevresinde de nekrotik yaralarla ortayaçıkar. Mavi Dil hastalığında dil morarır, şişer ve ağızdandışarı çıkar. Aynı zamanda ayaklarda, canlı doku ile tırnağınbirleştiği bölgede lezyonlar yapar. PPR ise öldürücü birhastalık olup, ölüm oranının yüksekliği, öksürük, dil veyanaklarda kötü kokulu ülserler ile karakterizedir. Sonuç olarak;her ağız yarası Ektima değildir. Mutlaka tüm belirtilerdeğerlendirilmeli ve yanlış teşhise yol açmadan, doğruuygulamalar yapılmalıdır.


Yorumlar

Gelişmelerden Haberdar Olun

@