18.03.2017, 07:30

Koyunların Delibaş hastalığı

Koyunların kendi etrafında dönmesiile ortaya çıkan, parazitik bir hastalıktır.

Halk arasındaDelibaş Hastalığı, bazen de dönmeç adı verilen bu hastalıkbir köpek tenyası (şerit) olan Taenia multiceps'in larvasınınkoyun ve keçi beynine yerleşmesi sonucunda ortaya çıkar.

Köpeklerde şerit hastalığı yapanparazit olan Taenia multiceps'in (Multiceps multiceps)yumurtalarıdışkı ile saçılır. Koyun - keçilerin yediği otlara bulaşır.Bulaşık otu yiyen koyun-keçilerin bağırsaklarında açılanşerit yumurtaları vücut içerisinde göç ederek (migrasyon) beynegider.

Beyinde içi su dolu keseler halindekistler yapar. Kistler içinde larvalar vardır. Eğer hasta koyun yada keçilerin beyinleri tekrar köpek tarafından yenilirse bu döngü(çember) hiçbir zaman kırılmaz. Yaşam zinciri devam eder.Böylece delibaş hastalığı sürer, gider.

Hastalığa Coenurosis adı verilir.Larva halindeyken etken Coenurus cerebralis adını aldığı içinhastalığa Coenurosis adı verilmiştir. Ülkemizde delibaşhastalığı olarak anılan hastalık yabancı literatürde GİDolarak geçer. Merkezi Sinir Sistemi etkilenir. Çoğunlukla beyinde,bazen omurilik, akciğer ve karaciğerde kistler oluşur.

Asıl sebep olan tenyalar (şerit)evcil veya yabani tüm etoburlarda (carnivor) bulunabilir. Larvalarınsebep olduğu kistler ise tüm herbivorlarda (otoburlarda= otyiyenlerde) olabilir. Koyun ve keçilerde çoğunlukla ortaya çıkankistler, sığırlarda, atlarda nadiren oluşabilir.

Coenurus cerebralis zoonotic birhastalıktır. İnsanların göz veya kaslarına yerleşmiş olduğuvakalar bilinmektedir.

Delibaş hastalığında kendietrafında dönme dışında, hastalığın evrelerine göre tektaraflı körlük, yürümede düzensizlik, felç, boynun geriyedoğru kasılması (opistotonus), diş gıcırdatma gibi belirtilerde görülür.

Teşhis belirtilere bakarak kolaylıklakonulabilirse de, bazen listeriosis, beyin apseleri, ekinokoklarınbeyin içine yerleşmesi, poliencephalomalacia gibi hastalıklarlakarışabilir.

Hastalığa ultrason ile teşhiskonulabilir.

Bazı durumlarda hastalığı östrusovis ( burun kurdu) ile karıştırmak mümkündür. Burun kurduvakalarında burun akıntısı ön plandadır. Diğer yandan her ikisorun birlikte de olabilir.

Hastalığın sürü bazında tedavisipratikte yoktur. Ancak; çok değerli, damızlık yönü önemli olankoyun-keçi - koç veya tekeler tedaviye alınabilir.

Tedavi 2 yöntemle olur. İlk yöntemcerrahi olup, beyin içindeki kese (kist) operasyonla alınır. Diğeryöntem antiparaziter ilaçlar kullanılmasıyla sonuç veren tedavişeklidir. Praziquantel veya Albendazole etken maddeli ilaçlaryüksek dozda, ilacına ve dozuna göre 6-14 gün kullanıldığındaolumlu sonuç verir.

Değerli hayvanlarda tedavi denenebilsede, gerçekten yapılması gereken korumadır. Koruma için tenyanınkonakçı ve ara konakçı zincirini kırmak gerekir.

Konakçı olan köpekler, komşusürülerin köpekleri de dahil olmak üzere şerit (tenya) ilacıylasistemli olarak ilaçlanmalıdır.

Diğer taraftan kesilen, ölen koyun yada keçilerin beyinleri, başları köpeklerin erişemeyeceğişekilde imha edilmelidir. Gelişi güzel atılan, hastalıklıolduğu için insan tüketimine sunulamayacak beyinler, başlarköpekler tarafından yenilirse tenyanın yaşam döngüsü tekrarkurulur ve delibaş hastalığı bitmez.

Yorumlar

Gelişmelerden Haberdar Olun

@