İşte, İzmir’in kardeş şehri

Bundan iki hafta kadar önce, İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Ukrayna’nın Çernovtsi (veya Çernivtsi) belediyesi arasında kardeş şehir anlaşmasının imzalandığı günlerde, ben de, Çernovtsi’deydim. 16 yıldır gazeteci olarak bulunduğum Ukrayna’da, bu şehri birkaç kez ziyaret ettim. O nedenle bu yazıda sizlere, İzmir’in bu kardeş şehrinden kısaca bahsetmek istiyorum.

4,5 milyon nüfuslu İzmir’in 265 bin nüfuslu kardeş şehri olan Çernovstsi (Çervintsi), Ukrayna’nın güneybatısında, Romanya sınırında bir şehir. Neredeyse iki yıldan beri savaş halinde olan Ukrayna’nın en güvenli yerlerinden biri burası (biraz bu nedenle, biraz da Türkiye’ye göç edecek kişilerin sevk noktası üzerinde olması nedeniyle, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın en yoğun günlerinde Türkiye’nin Kiev Büyükelçiliği, bu şehre taşınmış ve bir aya yakın zaman, bu şehirde faaliyet göstermişti). Burası, Rusça telaffuzda (ki Ukrayna’da hala nüfusun önemli bir kısmı Rusça konuşuyor ve burada yaşayan Türklerin nemli bir kısmının asıl bildiği dil, Rusça) “Çernovstsi”, Ukraynaca’da ise, “Çernivtsi” olarak telaffuz ediliyor. Diğer komşu ülkeler ise, bu şehri, kendi dillerinde farklı şekillerde telaffuz ediyor. Türkiye’nin bu bölgedeki şehirlere yönelik oturuşmuş bir dil politikası yok. Bazen, resmi kullanımda, Ukrayna’daki bir şehrin Ukraynaca değil, İngilizce telaffuz biçiminin de kopya edilerek kullanıldığını görüyoruz. O nedenle ben, bu şehirden bahsederken, iki telaffuzu birden kullanmayı tercih ediyorum.

Burası, Ukrayna’nın diğer bölgelerinden farklı. Ukrayna topraklarının büyük bölümünün yüzlerce yıl boyunca Çarlık Rusyası egemenliğinde kalmasına karşılık, Batı Ukrayna’daki şehirler, Çarlık Rusyası yönetimini hiç yaşamamış. Batı Ukrayna’nın bazı bölgeleri Polonya’nın, bazı bölgeleri Macaristan’ın egemenliğinde bulunurken, Çernovstsi, yüzlerce yıl, bugünkü Romanya’nın bir parçası olan Boğgan Prensliği yönetiminde kalmış. Boğdan Prensliği Osmanlı egemenliğine girince, burası da Osmanlı egemenliğine girmiş (Sultan Genç Osman’ın alamadığı fakat sonradan Osmanlı yönetimine giren meşhur Hotin Kalesi de, Çernovtsi’nin hemen kuzeyinde ve Hotin, bugün, Çernovstsi iline bağlı bir ilçe merkezi). Ancak buralarda, Türk Çeşmesi dışında, Osmanlı döneminden pek birşey kalmamış. Bunun önemli bir nedeni, Osmanlı’nın Balkanlar’dan farklı olarak buralara Anadolu’dan Türkmen nüfus getirmiş olmaması. Buralar, Osmanlı’nın uç bölgeleri olarak görülmüş hep. Osmanlı’dan kalma çok az sayıda eser de, ilerleyen dönemde ya Avusturyalılar, ya Polonyalılar, ya da Ruslar tarafından yıkılmış.

Osmanlı’nın hemen ardından buraya, Avusturya İmparatorluğu egemen olmuş ve 1. Dünya Savaşı’nın sona erdiği 1918’e kadar burası, Avusturya’nın egemenliğinde kalmış. Osmanlı’dan farklı olarak Avusturyalılar, buraya herşeyleriyle damgalarını vurmuşlar. Ukrayna’nın orta ve doğu bölgelerinin Rus mimarisinin izlerini taşımasına karşılık, Çernovtsi, bir Orta Avrupa şehri görünümünde. Bu açıdan, eskiden Türk turistlerin Ukrayna’daki gözde destinasyonlarından olan Lviv’i andırıyor. 1918 sonrasında 22 yıl Romanya yönetimi, 1940’taysa, Sovyetler Birliği’nin yönetimine girmiş ve 1991’e kadar Sovyet yönetiminde kalmış.

Şehrin Avusturyalılar zamanındaki ismi olan Chernowietz, bugün, şehirde çeşitli kafelerin ismi olmuş. Kimi kafeler de, “Habsburg”, gibi, Avusturya İmparatorlupğu’yla bağlantılı başka isimler almış. Kafelerde, restoranlarda, Çernovstsi’nin Avusturya dönemindeki hayatını gösteren resimler var. Avusturya dönemine duyulan özlemin biraz özenti olduğunu düşünüyorum. Çünkü o dönemde Ukraynalılar, şehir hayatının en alt tabakasını oluşturuyor ve resimlerde kafalarında silindir şapkayla dolaşan üst sınıflar, ya Alman, ya da Rumenler’den oluşuyordu. Fakat bir şeye hayran kalmamak mümkün değil: Şehrin içinde kilometrelerce yol gittiğiniz zaman da, her tarafta Avusturya yönemi evlerinin olduğunu görüyorsunuz. Bir tarafta güzelim tarihi evlerinin olduğu üç sokağı koruyamayan İzmir, diğer tarafta, turizm konusunda hiç bir iddiası olmadığı halde tarihi dönemi topyekün koruyabilmiş olan Çernovstsi. Bu kardeş şehrimiz, umarım, tarihsel dokunun korunması konusunda biz İzmirliler’e örnek olur.

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Deniz Berktay - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Yenigün Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Yenigün hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Yenigün editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Yenigün değil haberi geçen ajanstır.



Anket İzmir'de Toplu Ulaşımdan Memnun musunuz?

Yenigün Gazetesi - İzmir haberleri https://yenigun.com/google-news.xml https://yenigun.com/sitemap.xml/ https://yenigun.com/sitemap-latest.xml