Giritli Şevki: Cumhuriyet Rejiminin Kilittaşı

Giritli Şevki: Cumhuriyet Rejiminin Kilittaşı

Mahmut Esat Bozkurt, Masonlar ve Atatürk üçgeninde olaylar dizisi

Cumhuriyet’e giden yol, 2. Abdülhamid’in uzun süren saltanatının bitirilmesi ve 2. Meşrutiyet’in ilan edilmesiyle başlamıştır. Abdülhamid’in tahttan indirilmesi işinin operasyonel kısmında İttihat Terakki bulunmuştur. İttihatçılar bu pozisyondan yararlanmış ve Bab-ı Ali baskını ile ipleri ellerine alarak kızdığı şeye yani istibdatta dönüşmüş, bu halde devleti yönetmiştir.

İttihatçılar içinde Mustafa Kemal de vardır. O, Enver’in temsil ettiği grupla yer yer birleşmiş yer yer ayrı düşmüş, İttihatçıların ne tam içinde ne değil, yoluna devam etmiştir. Bu iç muhaliflik, onun Enver’in çok ötesinde bir duruşa sahip olmasıyla ilişkilidir. Neticede Cumhuriyet’in kurulması da Atatürk’ün, Enver’in ve diğerlerinin erişemeyeceği yüksek kavrayış ve dik duruşuyla yakından alakalıdır. Böyle bir adamı cemiyetlerde sevmemeleri normaldir. Onun içindeki cevher görülür, türlü bahaneler ile dışlanır. Sahi, Atatürk için de bu hep böyle olmuştur. O ancak liyakati ile yükselebilmiş, liyakate izin veren bir avuç insanla dost olabilmiş bir kumandan, yalnız bir kurttur.

Atatürk bir yana, İttihat Terakki neticede ülkeyi savaşa sokacak ve yıkıma gidilecektir. O genç kurmay halbuki kaç kere savaşa girmeyelim diye rapor yazmıştır. Lakin Mustafa Kemal’in sesini duymak istemeyenler, onu küçük görenler, onu dikkate alacak değildir. Savaşa girilir.

Sonrası malum, büyük bir yıkım gelir. İttihat Terakki dağılır. Lakin içinden bir kesim de direnişe katılır. Anadolu’ya, kurtuluş ordusuna varır. Onların katkısı da mühimdir.

Kurtuluşa katkı koyan İttihatçılar da iki kesime ayrılır. Bir grup, çeşitli nedenlerle Mustafa Kemal’in kurucu lider olarak yükselişini kabul etmez. Onlara göre Mustafa Kemal iyi bir subay olabilir ama İttihat Terakki’deki yeri hiçbir zaman Enver-Cemal-Talat değildir. Bu nedenle liderliği kabul edilmez. Bir diğer grup ise Atatürk’ü kabul edecek gruptur. CHP’nin ana omurgasını oluşturan niceleri bunlardan çıkacaktır.

Neticede bu iki grup karşı karşıya gelir. Çatışma kaçınılmazdır! Bu karşı karşıya gelme hali, 1926 yılında vuku bulacak olan İzmir Suikasti tertibatına kadar uzanır.

Atatürk’e suikast işini Beşirakilerden Giritli Şevki’nin ihbarı çözer. Mahkemeler kurulur, tasfiye başlar. Atatürk muhaliflerini sindirir. İpleri eline almayı başarır. Sonrasında, Atatürk’ün devrimleri tam halde başlayacaktır.

Giritli Şevki: Cumhuriyet Rejiminin Kilittaşı

Bu suikast girişiminin kilit ismi Giritli Şevki’dir. Giritli Şevki, bu işe nasıl bulaşmış, neden ihbar etmiştir? Başta bir hain midir, sonra mı Atatürk’e sevdalanmıştır? Birinci grubun adamı mıdır, yoksa hep ikinci gruptan mıdır?

Burada şunu soralım; böylesi bir suikast ekibindeki kişi, bir anlık kararla mı ihbar mektupları hazırlayacak? İlaveten zaten hain sevilmez, parçası olduğu operasyon ekibini ihbar eden Giritli Şevki’yi Atatürk yanlıları da sevmeyecektir. Çünkü hain bilinecektir ve hainler sevilmez. Halbuki Giritli Şevki, İzmir suikastı davası sırası ve sonrasında rejimce hep kollanmıştır. Geniş ailesinden rejim yanlısı önemli isimler de çıkmıştır.

Öyleyse şöyle olabilir; Giritli Şevki çok önceden, içinde bulunduğu İttihatçı hizbin Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın karşıtlığından rahatsız olmuştur. Bunu Gazi Paşa yanlısı bir yakını ile paylaşmış ve Atatürk saflarına geçmiştir. Bu ihtimal doğru ise o vakit Giritli Şevki esasen Atatürk’ün istihbarat ekibinin kontrolü ve bilgisi dahilinde suikast timinde yer almıştır. İstenilen zamanda da ihbarı yapmıştır. Atatürk için siyasi manevralar da rahatlıkla başlatılmıştır. Yani Giritli Şevki belli bir kırılma anından itibaren Atatürk’ün ekibindedir.

Bu savın doğruluğunu sonraki yıllarda, Giritli Şevki’nin kritik bir eylemi vesilesiyle görüyoruz. Fedaimiz, 1932 yılında Karşıyaka’da bulunan Zuhal Mason Locasının lokalini kurşunluyor. Kimsenin canına zarar gelmeden yapılan bu eylem sonrası hemen polise teslim oluyor. Onu, Mahmut Esat Bozkurt’un Atatürk’ün adını anarak verdiği kefalet, ertesi gün özgürlüğüne kavuşturuyor. Zaten Bozkurt eylem sırasında Giritli’nin yanında. Bu eylemde Atatürk’ün bir yönlendirmesi var mı, bu soru da cevap beklemekte.

Bozkurt ise mahkemede Giritli’yle okuldan beri arkadaş olduklarını söylüyor. İşte bu, Giritli Şevki’nin Atatürk’e suikast tertibatı döneminde Mahmut Esat ile dostluğunun devam ettiğinin delili. O halde Giritli, Atatürk’e suikast tertibatı işine evet derken, diğer taraftan Atatürk’ün has adamlarından Bozkurt’la irtibat halinde. Bu irtibat yıllar boyu sürmeye devam etmekte.

Borkurt’un bir an bile olsa Atatürk’e suikast işine evet diyecek birisiyle dostluğunu devam ettirmesi ise tarihsel verilere göre imkân dahilinde değil. Zira Bozkurt, Atatürk’ün sadık adamlarından. O halde Giritli Şevki de aslında hiçbir zaman Atatürk’e suikasti olumlu bulmuş biri olamaz. Tersine baştan beri Atatürk’ün planı dahilinde hareket etmiş olmalıdır.

Bu minvalde de Giritli Şevki portresi için şunlar denilebilir; Beşirakilerden Giritli Şevki Efendi, Teşkilatı Mahsusa kökenli, Kuvayi Milliyeci bir İstiklal Savaşı gazisidir. Mahmut Esat Bozkurt ile yakın olan bir Türk özel harpçi ve istihbaratçıdır. İçinde bulunduğu eylemlerle, yakın tarihin kara kutularından birisidir. Cumhuriyet dönemi operasyonlarını Atatürk’ün yüksek bilgisi ve Bozkurt’un yer yer yönlendirmesi dahilinde yapmış gözükmektedir. Bilhassa İzmir Suikasti ile Cumhuriyet tarihinin kilit taşı konumuna yükselmiştir. Kuzeni Hüsnü Ataca da taltif edilmiş bir Türk subayı olarak uzun yıllar görev yapmış, sivil hayata geçince de kendi mıntıkalarında Atatürk CHP’si için üst düzey görevlerde bulunmuştur. Bu hal, Giritli Şevki’nin ailesiyle beraber Atatürk yanlısı olduğunu gösterir. Nitekim İzmir Suikasti sonrasında da uzun yıllar boyunca aileden subaylar ve istihbaratçılar çıkmıştır.

Not: Bülent Şenocak’ın gazetemizdeki ‘Giritli Şevki’ başlıklı yazısı merakımı tetikledi. Çıkarımlarımı kendisiyle tartışma şansı da yakaladım. Kendisine ilham verici yazı ve yorumları için sonsuz teşekkürler.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Özgün Kabacaoğlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Yenigün Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Yenigün hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Yenigün editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Yenigün değil haberi geçen ajanstır.



Anket İzmir'de Toplu Ulaşımdan Memnun musunuz?

Yenigün Gazetesi - İzmir haberleri https://yenigun.com/google-news.xml https://yenigun.com/sitemap.xml/ https://yenigun.com/sitemap-latest.xml