Daha Fabrikalar Bizimken…

Daha Fabrikalar Bizimken…

Trenin ancak uzaktan uzağa sesini duyduğumuz, kimi zaman da ne kadar yükseldiğine şaşarak dumanını heyecanla izlediğimiz bağlar arasından taşınınca tren de sanki yakınımıza taşınıvermişti. Şimdi aramızda iki yüz metre var yoktu. O bulutlara varan dumanını kanatları gibi gördüğümüz mesafeler epeyce geride kalmış, şimdi o vagon vagon katar sayın ki bizim olmuştu. Ve uzak merakın yerini artık trenle yolculuk hevesi, onun gününü beklemek/ iple çekmek almıştı.

Yük de taşıyordu trenler, canlı hayvan da… Hem de vagonlar dolusu… İnsanları da götürüyordu gidecekleri yere… Getiriyordu ya da… Sonra o göz alabildiğine uzanan, adım adım döşenen raylar. Her biri anıtsal değerde istasyon binaları, bekleme salonları, tertemiz istasyonlarda görev yapan, insana ve işine saygılı/ saygı gören görevliler…

***

Çok geçmedi, türkülerle şarkılarla bir düşünür oldum trenleri; iple çektiğim tren yolculuklarını… Sırayı öyküler, anılar, romanlar ve neden sonra şiirler aldı. “Trenler güzeldir…” diyordu edebiyat ve o hiç tükenmeyecekmiş gibi uzayıp giden rayların barındırdığı öyküler… Sizin de aklınıza içinden trenler geçen dizeleriyle Kemal Özer, Süreyya Berfe, Gülten Akın, Behçet Aysan, Metin Altıok, Melih Cevdet Anday, İlhan Berk ve “Sincan İstasyonu”yla Abdülkadir Budak… gelmedi mi?

***

Fabrikaların bizim olduğu yıllardı… Ve fabrikalar, sabah dolup akşam boşalan mekânlar/ işyerleri yani yalnızca fabrika değildi. Orada sanat da vardı, zanaat da, spor da… Şeker, un, bez fabrikaları da öyleydi; TC Devlet Demiryolları da öyle… Çalışanlarının sosyal yaşamıyla da ilgiliydi o kuruluşlar…

Kısacası emeğin, toprağın, hayatın değerli olduğu zamanlardı. Sporun da her dalının kıymetli olduğu, saygı gördüğü zamanlar… Daha endüstriyel futbolun adının bile bilinmediği yıllardı. Sinema da müzik de kitap da ve elbette spor da işçinin emekçinin gündelik yaşamının parçasıydı.

Rakip takım seyircileri stadyuma/ salona aynı kapıdan girer, tribünlerde yan yana otururlardı.

Büyük takımlar yine vardı ama iletişim kanalları yalnızca onların değildi daha; bütün takımların, bütün spor dallarınındı.

***

Demirsporların hayatımıza dâhil oluşu da epeyce eskidir. Çoklardı… Ankara Demirspor, Adana Demirspor, Eskişehir Demirspor, Sivas Demirspor… ve elbette İzmir Demirspor.

Şimdi bu satırları yazarken geliyor aklıma: İçim ısınmıştı o çocuk yaşta Demirsporlara… Bir kurumun/ emekçilerin takımları oluşuyla ilgiliydi bu, neden sonra fark edecektim.

Ve hızla kirlendi dünya! Dünya bütünüyle paranın, her alanda daha çok kâr hırsının üstünde/ yörüngesinde döner oldu.

***

Haklısınız, nereden geldi şimdi aklıma trenler, türküler, fabrikalar, Demirsporlar?

Birkaç gündür, M. Şinasi Duman’ın “İzmir’in Demirspor’u” yapıtını karıştırıyorum. O da alıp beni kocaman yolculuklara çıkarıyor işte.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin, kültür hizmeti olarak yayımlanan kitap, İzmir Demirspor’un tarihi olmanın çok ötesine varıyor, bizden adım adım alınan/ çalınan değerleri de sakin sakin koyuyor masaya.

***

Anadolu topraklarında ilk demiryolu olan İzmir- Aydın hattının yapımına 1856 yılında, tıpkı günümüzde olduğu gibi, yabancılarca başlanmış. Söz konusu hat 2 Mayıs 1935’te millileştirilmiş, aynı yılın ekim ayındaki kongre sonrasında da Aydın Demiryolu takımı Demirspor Kulübü adını almış. Aydın Demiryolu, ecnebilerin kurduğu/ oynadığı bir takım çünkü 1913 yılına değin Türkler/ yerli halk atletle, kısa şortla oynanan futboldan uzak duruyor. Caiz değil hem de yasak!

Özellikle 1935’ten sonra yani artık TCDD bizim olunca ve “demir ağlar” genişledikçe kurumda çalışanlar için Demirspor kulüpleri sporun hemen her dalında etkin olma fırsatı yaratıyor çalışanlarına… Evet, doğru duydunuz; güreşten yelkene, yüzmeden atletizme sporun hemen her dalında…

İşte M. Şinasi Duman, bu uzun erimli çalışmasıyla bizi demiryollarının kulüplerinden birinin İzmir Demirspor’un çalışanlarına yanı sıra ülkemiz hayatına kattıklarına değinirken yüreğimizi de sızlatıyor. O demiryolu takımlarından yalnızca ikisini adını duymaktayız bugün: Adana ve Ankara Demirspor. Onların da bu yapıtta tüm ayrıntılarını bulacağınız “hizmet”leri yok artık.

***

Kısacası tüfek icat oldu!

Gölgesini satamadığı ağacın kökünü kazımayı yeğleyen dünyanın gördüğü en acımasız ve ahlaksız “sistem” kapitalizm; yalnızca fabrikalarımızı değil, sporu da bütünüyle kâra endeksli bir faaliyete dönüştürdü.

Erzurum İspir doğumlu, EÜ Felsefe bölüm mezunu, kısa süren öğretmenliğin ardından TCDD’de göreve başlayan, on yıl süreyle TCDD İzmir Demiryolları Müzesinin müdürlüğünü de yapan M. Şinasi Duman’ın bu titiz çalışması bakın bakalım sizi hangi istasyonlarda dolaştıracak, hangi “Demirspor”la buluşturacak?

 

İzmir’in Demirspor’u, M. Şinasi Duman, araştırma, İzBB Kent Kitaplığı, Kasım 2023, İzmir

Bizim Güncel Kitaplarımız

Çocuk-Gençlik

1 Dali’nin Dehası, Asuman Portakal, öykü, Tudem

2 Bıçaksırt’ın Dönüşü, Ayşen Aydoğan-Derya Göker, roman, Sadık Uygun

3 Montsuzlar, Ömer Açık, roman, Günışığı Kitaplığı

4 Çizgi Romanın Şifresi, Nursel Çetin-Eşref Karadağ, roman, Sadık Uygun

5 Deprem Bizi Sallamaz, Hasan Karaca, öykü, Yakın

6 Yezuk’un Çocukları, Tufan Çapar-Hasan Karaca, roman, Sadık Uygun

7 Sihirli Harita, Fatih Erdoğan, roman, Mavibulut

8 Dadı Eftalya’nın Pembe Misketi, Hanzade Servi, roman, Bilgi

9 Günlerden Bir Gün, Hatice Demir, Resimleyen: Ahmet Uzun, roman, Günışığı

Yetişkin

1 Sin, Türker Ayyıldız, roman, Sel Yayıncılık

2 Kelime Ağaçları, Selma Tonay Elhan, öykü, Yakın

3 Sınır, Kerem Işık, öykü, YKY

4 Kıyısı İnsan, Özge Sönmez, şiir, Şeykitap

5 Dicle’nin Köpükleri, Kenan Sarıalioğlu, şiir, Pikaresk

6 İnci Sabrıyla Geçtim Yanınızdan, Buket Düzgen, şiir, Pikaresk

7 Sen Ben misin?, Avram Ventura, deneme, Favori

8 Yol Arıyoruz, Der. Veli Şahin, yazılar, BİZ Kitap

9 Mizanü’l-Hukuk Gazetesi, H. Erdem-H. B. Coşkun-F. Ersin, araştırma, Yakın

Çizgilik/ Murteza Albayrak

Daha Fabrikalar Bizimken…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Yunus Bekir Yurdakul - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Yenigün Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Yenigün hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Yenigün editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Yenigün değil haberi geçen ajanstır.



Anket İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Kim Olmalı?
Tüm anketler