İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshi 

İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshi 

Haklı Neden Kavramı

Haklı neden kavramı ne Türk Borçlar Kanunu’nda ne de İş Kanunu’nda tanımlanmıştır. Türk Borçlar Kanunu’nun 435. Maddesine göre; “Taraflardan her biri, haklı sebeplerle sözleşmeyi derhâl feshedebilir… Sözleşmeyi fesheden taraftan, dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen bütün durum ve koşullar, haklı sebep sayılır.” Bu bağlamda nelerin haklı neden olarak kabul edileceğini yani iki taraftan birini, sözleşmeyi sürdürmemekte haklı kılacak nedenin varlığını ölçme ve değerleme yetkisi hâkime bırakılmıştır.(1)

 Fesih Kavramı

Fesih, sürekli bir sözleşme ilişkisini ileriye etkili bir şekilde sona erdiren bozucu yenilik doğuran bir haktır.(2) Kullanılmalarıyla bir hukuki ilişkiyi sona erdiren haklara, bozucu yenilik doğuran haklar denir. Yenilik doğuran haklar, tek taraflı irade beyanı ile bir başkasının hukuki durumunu, onun katılmasına gerek olmaksızın, değiştiren yetkilerdir. Hak sahibinin bu hakkını kullandığını muhataba bildirmesi ile istenilen sonuç gerçekleşir, muhatabın muvafakati gerekli değildir. (3)

 İş Kanunumuzda İşçinin Haklı Nedenle Fesih Düzenlemesi

4857 sayılı İş Kanunu’nda düzenlenen haklı nedenler ve bunlara dayanılarak süresiz fesih bildirimi ile yapılan iş sözleşmenin feshi halleri işçi ve işveren açısından ayrı ayrı düzenlenmiştir. İş Kanunu’nun madde 24’te işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı başlığı altında fesih nedenlerini “ sağlık sebepleri”, “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri”, “zorlayıcı sebepler” olarak düzenlenmiştir.

 İş Kanunu madde 24’e göre İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı;

“Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

I. Sağlık sebepleri:

a) İş Sözleşmesi’nin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.

b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.

II. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

a) İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.

b) İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.

c) İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler, yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnat veya ithamlarda bulunursa.

d) İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.

e) İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse.

f) Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa yahut çalışma şartları uygulanmazsa.

III. Zorlayıcı sebepler:

İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa” şeklindedir.

 Haklı Nedenle Feshin Sonuçları

İş Sözleşmesinin Sona Ermesi

            Haklı fesih nedenlerinden birinin ortaya çıkması üzerinde iş akdi kendiliğinden sona ermez. İşçi veya işveren bu hakkını kullanma serbestisine sahiptir. İş akdini haklı nedenle sona erdirmek isteyen tarafın bu yöndeki fesih iradesini açıklaması ve bu iradenin karşı tarafa ulaşması gerekmektedir. Lehine haklı nedenle fesih hakkı doğan tarafın fesih iradesinin karşı tarafa ulaşması ile birlikte sözleşme derhal sona erer. (4)

Tazminatlar

Maddi - Manevi Tazminat

İşçinin tazminat talebinde bulunabilmesi için sözleşmenin yukarıda belirtildiği gibi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı haller nedeni ile yani İş Kanunun 24/II'ye göre feshedilmiş olması gerekir. Bunun dışında kalan sağlık nedenleri ve zorlayıcı nedenlerle fesih halinde işçinin işverenden bu tazminatı isteyebilmesi mümkün değildir. (5)

İhbar Tazminatı

Kendisi iş akdini fesheden tarafın ihbar tazminatı talep etmesi mümkün değildir. Keza iş akdini haklı nedenle de olsa fesheden işçinin ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır.

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, kanunda belirtilen asgari bir çalışma süresini dolduran işçinin iş akdinin yine yasada sayılan nedenlerden biriyle son bulması halinde, işçiye veya mirasçılarına kıdemi ve ücreti dikkate alınarak işveren tarafından ödenmesi gereken bir miktar paradır. (6)

İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi halinde de işçi kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Buna göre; işçi, İş Kanunu’nun 24. maddesinde öngörülen sağlık nedenleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı haller veya zorlayıcı nedenlerle iş sözleşmesini derhal feshederse, kıdem tazminatına hak kazanır.

 Ancak; işçinin, İş Kanunu 24/2’ye göre iş akdini ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranış sebebiyle feshetmesi durumunda aynı kanunun 26. maddesinde öngörülen altı günlük hak düşürücü süreye uyması gerekmektedir. Bu süre geçtikten sonra yapılan fesih haksız olup işçiye kıdem tazminatı hakkı kazandırmayacaktır.

KAYNAKÇA

Oğuzman M. Kemal, Türk Borçlar Kanunu ve İş Mevzuatına Göre Hizmet “İş” Akdinin Feshi, 45-46; Kaplan Emine Tuncay, İşverenin Fesih Hakkı Sınırları, Hüküm ve Sonuçları, Ankara 1987, s.129-130; Yarg. 9. H.D., E.2006/13951, K. 2006/32795, T. 20.3.2006. (aynen alıntıdır: Demir Deniz, Haklı Neden-Geçerli Neden Ayrımı, Çalışma ve Toplum D., S. 2007/3, 15)

Serozan, Rona: Sözleşmeden Dönme, İstanbul 1975, s. 121; Buz, Vedat: Medeni Hukukta Yenilik Doğuran Haklar, Ankara 2005, s. 330; Seliçi, Özer: Borçlar Kanununa Göre Sözleşmeden Doğan Sürekli Borç İlişkilerinin Sona Ermesi, İstanbul 1977, s. 115; Süzek, s. 454.

Buz, Vedat: Borçlunun Temerrüdünde Sözleşmeden Dönme, Ankara 1998, s. 75

Sümer, s. 116; Aktay/Arıcı/Kaplan/Senyen, s. 220.

Çelik, s. 284; Tunçomağ/Centel; s. 220.

Süzek, s. 678.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Av. Senem Karakuzu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Yenigün Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Yenigün hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Yenigün editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Yenigün değil haberi geçen ajanstır.



Anket İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Kim Olmalı?
Tüm anketler