Depremler…

Deprem nedir ve nasılı oluşur? Deprem insanların hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapıların hasar görüp, can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır. Depremler, yer kabuğundaki fay hattı ismi verilen kırıklarda meydana gelir. Bu fay hatları, kayanın kırılgan özelliğe sahip olmasından dolayı yüksek basınç, “sıkışma, gerilme veya bükülme” altında kırılmasıyla oluşur. Olay sırasında birbiri arasında hareketlerini engelleyen levhalar sürtünmeye başlıyor. Birbirine sürtünen levhalar, zorlanma ve sürtünmenin etkisi ile fay hatlarını kırmaya başlıyor. Sıkışma ve genişleme kuvvetleri ile zayıf kalan yerler zorlanır ve içinde biriken enerji aniden boşalır. Gerilme, levhaların kademeli hareketi sonucunda yer kabuğunun değişik noktalarında meydana gelir. Bilindiği üzere doğal afet ve deprem, hortum, tsunami, sel vb. bir kısmı insan unsurundan kaynaklanmayan, yer kabuğunda gerçekleşmektedir. Ayrıca maden göçüğü, biyolojik ve kimyasal atık yayılması gibi diğer bir kısmı da, insan hatalarından meydana gelmektedir. Neden sallanıyoruz diye baktığımızda, deprem sırasındaki enerji, tıpkı bir gölün üzerindeki dalgalanmalar gibi sismik dalgalar şeklinde ‘faylardan dışarıya doğru her yöne yayılır. Sismik dalgalar, yer yüzünün içinden geçerken dünyayı sarsar ve dalgalar yer yüzüne ulaştığında, yer yüzünü ve üzerinde yer alan her şeyi salladığını görebiliyor ve yaşıyoruz. Fay hatları olmasaydı, dağlar ve vadiler Dünya’nın yüzeyi düz olarak devam ederdi. Yerel altında bulunan mineraller ve doğal kaynak suları, fay hatları sayesinde yer altında bulunan minerallerin birikmesine sebep olmaktadır. Fay hatlarını olmamış varsayarsak doğal mineral ve doğal kaynak suyu da bulunamazdı. Anlaşılacağı üzere depremlerin yıkıcı maddi manevi zararları yanında dünyamıza faydaları da var. Depremin ülkemize ne faydası var diye sorduğumuzda, dünyada “bor” madeni zenginliği bakımından, ülkemizin birinci olmasını deprem fay hatlarına borçluyuz. Ülkemiz, endüstride en önemli hammadde açısından çok zengindir. Madenlerimizi uygun bir şekilde kullanabilirsek, bunun geliri ülkemizin her türlü ihtiyacını karşılayabilecek düzeydedir. Bütün mesele bu zenginliğimizi en iyi şekilde değerlendirmektir. Ayrıca ülkemizin tamamına yakını, dörtte üçü deprem kuşağında olduğundan her gün yaşanan küçük, büyük her deprem sayesinde, topraklarımız dünyanın en doğal, en güçlü ve zengin alüvyonların oluşturduğu en zengin minerallerle besleniyor.

Bu açıklamalardan sonra ülkemizde gerçekleşen depremleri incelediğimizde, oldukça büyük depremlerin yaşandığını görürüz. Ülkeler arası hareketliliğin fazla olduğu ülkemizde levhalardaki aşırı hareketlilikten dolayı büyük depremler yaşanmaktadır. Türkiye'de Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı ve Batı Anadolu Fay Hattı olmak üzere 3 büyük fay hattı bulunmaktadır. Eskişehir’in İnönü ilçesinde yer alan bölgede gözle görülen en büyük fay hattı, turizme kazandırılacağı günü bekliyor. Dünya üzerinde gözle görülebilen fay hatlarına az rastlanırken, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın güney kolu Eskişehir'de açıkça görülebiliyor. Birinci derece deprem bölgeleri içinde yer alan ülkemizde, ilk zamanlardan itibaren sık sık depremler yaşanmaktadır. Son olarak, geçen yıl, 06 Şubat 2023 tarihinde ülkemizde yaşanan Kahramanmaraş, Hatay depremleri, çok büyük ölçüde can ve mal kayıplarına ve yıkımlara sebep oldu.Dokuz saat arayla meydana gelen, merkez üsleri sırasıyla Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan, 7,7  ve 7,6   büyüklüğünde olan iki depremMercalli şiddet ölçeğine göre sarsıntıların şiddeti, ölçeğin en yüksek değeri olan XII (Afetsel) olarak saptandı. Depremler sonucunda Türkiye'de resmi rakamlara göre en az 53 bin 537, sınır komşumuz Suriye'de ise en az 8 bin 476 kişi hayatını kaybetti. Toplam 122 binden fazla kişi ise yaralandı. Depremlerin ardından çok fazla artçı sarsıntı gerçekleşti. Gerçekten çok büyük bir deprem yaşandı. Ülkemizde depremlerin çok sık görülmesinin sebebi ise 2 numaralı Akdeniz-Himala’ya deprem kuşağı üzerinde yer almamızdandır. Ülkemizdeki depremler Atlantik Okyanusu orta sırtı ve Afrika-Arabistan levhalarının hareketleri ile çok yakından ilişkilidir. Cumhuriyet tarihimizde 1949-1923 yılları arasında yaşanmış en şiddetli 20 depremi incelediğimizde gerçekten ciddi, yıkıcı ve çok üzücü bir tablo ile karşılaşırız. Şöyle ki;

Sıra     Deprem yeri                          Tarih                          Büyüklük       Can Kaybı

1.         Hatay-Kahramanmaraş           06 Şubat 2023            7.7                   53.537

2          Van Edremit                           09 Kasım 2011           5.6                   644

3.         Tabanlı Köyü                         23 Ekim 2011             7.2                   601

4.         Düzce                                     12 Kasım 1999           7.2                   894

5.         Gölcük                                    17 Ağustos 1999         7.4                   18.373

6.         Bingöl                                    01 Mayıs 2003            6.4                   177

7.         Varto                                      19 Ağustos 1966         6.7                   2.396

8.         Gediz                                      28 Mart 1970              7.2                   1.086 

9.         Bingöl                                    22 Mayıs 1971            6.9                   878

10.       Lice                                        06 Eylül 1975             6.6                   2.385

11.       Van Muradiye                        24 Kasım 1976           7.6                   3.840

12.       Erzurum                                 24 Kasım 1976           6.9                   1.155

13.       Erzincan                                 13 Mart 1992              6.8                   498

14.       Horasan                                  13 Eylül 1924             6.8                   60

15.        Erzincan                                 26 Aralık 1929           7.8                   32.700

16.       Erbaa                                   20 Aralık 1942              7.0                    3.000

17.       Hendek                                20 Haziran 1943            6.6                     336

18.       Ladik                                   26 Kasım 1943                   7.4                  4.000

19.       Gerede                                 01 Şubat 1944                   7.5                  3.959

20.       Karlıova                              17 Ağustos 1949                6.8                     450

                                                                                       TOPLAM …......  130.969

Görüldüğü üzere sadece 20 depremde 130 bin 969 vatandaşımız hayatını kaybetti. Ülkemizde tarih boyunca pek çok büyük deprem yaşanmıştır. Unutulmamalıdır ki; ülkemizde ve dünyada yaşanmış en büyük depremleri incelemek, geçmişteki hatalarımızı öğrenmek ve geleceğe daha iyi hazırlanmak adına son derece önemlidir. Ancak 20 Ekim 2020’de yaşanan İzmir depremi ve geçen yıl 06 Şubat 2023’te yaşanan iki büyük depremde, yaşananlar hala depremlerden alınması gereken ders ve tedbirlerin alınmadığını göstermiştir. Depremleri önceden tahmin etmek ya da önlemek imkansızdır. Ancak büyük ve şiddetli depremler sonrasında ölü sayısını ve tahribatını azaltmak mümkündür. Doğal tehlikelerin etkisini azaltmaya yönelik bilgi, teknoloji ve yasalar ülkemizde mevcuttur. Bunların kabul edilmesi ve uygulanması ise malum nedenlerden dolayı sınırlı kalmaktadır. 06 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş ve Elbistan ilçelerinde meydana gelen 7.7 (65 saniye) ve 7.6 (45 saniye) büyüklüğünde iki büyük deprem, çok büyük bir yıkıma neden oldu. Depremde 53 bin 537 kişi öldü, 107 bin 213 kişi de yaralandı. Bu deprem 11 ilimizde çok büyük yıkımlara neden oldu. En çok etkilenen iller Kahramanmaraş, Gaziantep, Hatay, Kilis, Adıyaman, Osmaniye, Diyarbakır, Malatya, Elazığ ve Şanlıurfa oldu. Binlerce bina yıkıldı veya hasar gördü. Depremden 13.5 milyon insanımız etkilendi. Kandilli Rasathanesi tarafından yapılan açıklamaya göre 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından, 4 Şubat 2024 saat 03:00 itibarıyla geçen zaman içinde, bölgede toplam 45 bin 756 deprem meydana geldi. Bölgede meydana gelen deprem sayısı günlük 40-50 arasında değişti. Bu oldukça etkileyici, ciddi bir rakamdır. 30 Ekim 2020 ve 06 Şubat 2023 de yaşanan iki büyük depremin benzerleri Japonya ve bazı uzak doğu ülkelerinde sık sık yaşanıyor. Ancak buralarda yaşayanlar deprem anında hiçbir şey olmayacağından o kadar eminler ki yerlerinden bile kalkmıyorlar. Peki Japonya’yı ve diğer ülkeleri etkilemeyen ama ülkemizi derinden etkileyen bu büyüklükteki depremler, Ülkemizde neden çok büyük yıkımlara sebep oluyor? Japonya ve diğer ülkeler neyi doğru yapıyor, Ülkemiz neyi yanlış yapıyor? Bu soruların cevabını önümüzdeki günlerde başka bir yazımda değerlendireceğim.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Bahri Vreskala - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Yenigün Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Yenigün hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Yenigün editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Yenigün değil haberi geçen ajanstır.



Anket İzmir'de Toplu Ulaşımdan Memnun musunuz?

Yenigün Gazetesi - İzmir haberleri https://yenigun.com/google-news.xml https://yenigun.com/sitemap.xml/ https://yenigun.com/sitemap-latest.xml