Tarımda karbonsuzlaştırma: Amonyak üretiminin yeşil dönüşümü

Elif Gödekmerdan'ın 18 Nisan 2024 tarihli Yenigün Gazetesi'ndeki köşe yazısıdır.

Tarımda karbonsuzlaştırma: Amonyak üretiminin yeşil dönüşümü

Tarım sektörünün karbonsuzlaştırılması, küresel karbon emisyonlarının azaltılması ve çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması açısından büyük önem taşır. Tarımsal üretimde karbondioksit salınımının ana kaynağı kimyasal gübrelerdir. Bu yüzden tarımın karbonsuzlaştırılması için çözüm ararken sorunun kaynağına inerek kimyasal gübrelerin üretim aşamalarını ve kullanılan hammaddelerin neler olduğunu anlamak önemlidir.
Kimyasal gübrelerin üretiminde kullanılan ana hammaddelerden biri amonyaktır. Amonyak üretimi, genellikle hidrojen kullanılarak gerçekleştirilir. Bu hidrojen genellikle doğal gaz reformu gibi proseslerle elde edilir ve bu süreçler genellikle karbon emisyonlarına neden olur. Hidrojen üretimi sırasında karbon emisyonlarının azaltılması, tarım sektörünün karbonsuzlaştırılmasında kilit bir unsur olarak değerlendirilebilir.
Dünyanın en önemli emtia kimyasallarından biri olan amonyak, aynı zamanda en çok üretilen kimyasal ürünlerden biridir. Modern tarımı desteklemek için ağırlıklı olarak gübre üretiminde kullanılmaktadır ve son zamanlarda yenilenebilir enerji için enerji yoğun, karbon nötr bir taşıyıcı olarak dikkat çekmektedir. Küresel olarak üretilen amonyağın yaklaşık %80'i gübre üretiminde kullanılmaktadır ve tarımsal üretimin yaklaşık yarısı amonyak gübrelerine dayanmaktadır. Üretilen amonyağın neredeyse tamamı doğal gaz, kömür, nafta ve akaryakıt olmak üzere fosil yakıtlardan kaynaklanmaktadır. Amonyak üretimi esnasında atmosfere salınan yıllık 0,5 giga ton karbondioksit emisyonu, küresel sera gazı emisyonlarının %1'ini oluşturmaktadır. Bu nedenle, amonyak üretiminden kaynaklanan emisyonların azaltılması ya da ortadan kaldırılması, kimya ve tarım sektörlerinin karbondan arındırılması açısından büyük önemli teşkil etmektedir. Amonyak üretiminin karbon ayak izini minimuma indirmek için endüstriyel üretimde yenilenebilir enerji destekli yeşil amonyağa doğru yapılan yatırımların sayısı artmaktadır. Ancak son üç yılda 60'tan fazla yeşil amonyak tesisinin kurulacağı ve mevcut fosil bazlı amonyak fabrikalarının yenileneceği çeşitli gübre şirketleri tarafından duyurulmuştur. Yılda 15 milyon ton kapasiteli yeşil amonyak tesislerinin bu on yıl içinde faaliyete başlayacağı ve 2030 yılına kadar toplam amonyak üretiminin %6'sını oluşturacağı açıklanmıştır. Bu projelerden bazıları tam olarak finanse edilmiş ve yapım aşamasında olsa da çoğu henüz finansal kapanışa ulaşmamıştır.
Endüstriyel ölçekte, amonyak üretimi doğal gaz ya da kömürden elde edilen hidrojen ve havadan ayrıştırılan azotun yüksek sıcaklık ve basınç altında reaksiyona girmesi ile üretilmektedir. Bu reaksiyon yüksek miktarda küresel doğal gaz arzını (~%3–5) tüketir ve hidrojenin fosil kaynaklardan üretilmesi durumunda yüksek miktarda karbondioksit emisyonunu oluşmasına neden olur. Sonuç olarak, amonyak üretiminin karbondioksit emisyonu büyük ölçüde kullanılan hidrojenin kaynağına bağlı olarak değişir. Yenilenebilir enerji kaynakları kullanılarak su moleküllerinin elektroliz yoluyla parçalanmasıyla yeşil hidrojen üretilir. Elektroliz sürecinde kullanılan elektriğin karbon yoğunluğu düşük bir kaynaktan gelmesi ve karbon içermemesi, emisyonları en aza indirmek için kritiktir.
Gübre üretiminin, tedarik zincirinin her aşamasından kaynaklanan emisyonların tamamını içeren kapsamlı bir emisyon profiline dayalı olarak değerlendirilmesi teşvik edilmelidir. Bu, üretim sürecinin her adımının çevresel etkisini tam olarak anlamamıza ve sürdürülebilirlik açısından daha doğru bir değerlendirme yapmamıza yardımcı olacaktır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Z Kuşağı Yenigün - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Yenigün Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Yenigün hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Yenigün editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Yenigün değil haberi geçen ajanstır.



Anket İzmir'de Toplu Ulaşımdan Memnun musunuz?

Yenigün Gazetesi - İzmir haberleri https://yenigun.com/google-news.xml https://yenigun.com/sitemap.xml/ https://yenigun.com/sitemap-latest.xml