Ekokırım davası

Ekokırım davası

Olağandışı hava olayları, bulaşıcı hastalıklar, geliyorum diyen gıda krizi, buzulların erimesiyle Pasifik ada ülkelerinin yavaş yavaş sulara gömülmesi, kapımızı çalan iklim krizi ile birlikte haklar bakımından insan merkezli (antroposantrik) anlayışın yerini, yavaş yavaş doğa merkezli (ekosantrik) anlayış almaya başladı. Ekosantrik mi, antroposantrik mi, yoksa her ikisinin uzlaşması mı tartışması çok uzun, ona girmeyeceğim. 

Neresinden bakarsanız bakın, bugün eldeki hukuk yeryüzünde yok olmaya başlayan yaşamı korumaya yetmiyor. Onun için hukukun kendisi tartışılmaya başlandı. 

“Artık düzeni değiştirmemizin zamanı geldi! Özel mülkiyetin bir “doğal hak” sayıldığı, doğal kaynakların yeryüzünde yaşayan tüm canlıların müşterek varlığı olması gerekirken yağmalanıp sömürüldüğü bu düzen daha fazla devam edemez. Hukuku ve bilimi birer kültürel eser, kolektif girişim, insanlığın büyüleyici ve etkileyici yolculuğunun birer parçası olarak görmeli, tarihimizden ders almalıyız…(1)”

Hukukun ekolojik hale gelmesi ve hukuk kurallarının yapım süreci, içeriği ile uygulanmasındaki değişimle mümkün olacak gibi. Bunu en somut örneği belki de Yurttaşın Ekokırım Yasası girişimi.(2) Başka ülkelerdeki çalışmalara paralel olarak, ülkemizde de İklim Adaleti Koalisyonu-Ekokırım Çalışma Grubu tarafından yaklaşık iki yıldan bu yana önemli bir çalışma yürütülüyor. Ekokırım Çalışma Grubu hukukçuların da katkılarıyla Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap-Birinci Kısım- Birinci Bölümün “Soykırım ve İnsanlığa Karşı Suçlar” başlığının “Soykırım, İnsanlığa ve Gezegene Karşı Suçlar” olarak değiştirilmesini ve Kanunun 77’nci maddesinden sonra gelmek üzere Ekokırım Suçu başlığı altında 77/A maddesi eklenmesini içeren bir yasa teklifi hazırladı. Bunu 1 Mayıs 2023 tarihinde Ekokırım ve yurttaşın sorumluluğu(3) başlığı altında yazmıştım.   

2023 yılı Şubat ayından itibaren yürütülen kampanya kapsamında hazırlanan yasa teklifine  Türkiye'nin her yerinden yurttaşların ıslak imzaları toplandı. Türkiye Cumhuriyeti yurttaşları tarafından hazırlanan ve 28820 yurttaşın imzasını taşıyan “Yurttaşın Ekokırım Yasa Teklifi”,  28/11/2023 tarihli D28-5193 numaralı dilekçe ile TBMM Dilekçe Komisyonu Başkanlığı’na verildi. Böylelikle Türkiye’de yurttaşın doğudan yasama faaliyetine katılmasının örneği yaşandı. İlk kez asıllar Meclise gönderdiği vekillerine yasa teklifi hazırladı ve bunun yasalaştırılmasını istedi. Görüşmelerde muhalefetin tamamının temsilcileri bu girişimi heyecanla ve kutlamalarla karşıladı. İktidar partilerinin temsilcileri de incelemeye değer buldu. Bundan sonraki süreç ise başladığı gibi devam etmedi.

Yurttaşın Ekokırım Yasa Teklifi dilekçesi hakkında TBMM Dilekçe Komisyonu Başkanlık Divanı, "Anayasa’nın 88.maddesine göre kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğundan, yeni bir kanunu veya bir kanun değişikliğini gerektiren dilekçelerin görüşülemeyeceğine" karar verdi. Bunu, yasa teklifi dilekçesini kayda veren kişi olarak bana  bildirdi. Gönderilen yazıda ayrıca, "...TBMM İç Tüzüğü'nün 116/2-3 maddesi gereğince dilekçelerden kanun olarak düzenlenmesinde toplumsal yarar olan görülenlerin birer örneğinin TBMM Başkanlığına ve bilgi için Cumhurbaşkanlığına gönderildiği..." vurgulandı. Bu bilgiden yola çıkarak, yazının tebliğinden sonra TBMM Dilekçe Komisyonu Başkanlığı'na, Ekokırım Yasa Teklifi başvurumuzun reddine ilişkin kararın TBMM İç Tüzüğü gereğince milletvekillerine, TBMM Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığı’na gönderilip gönderilmediği, gönderilen milletvekillerinden karara itiraz gelip gelmediğini sorduk. Ayrıca gönderilmemişse dilekçe ve ekli ekokırım yasa teklifi metinlerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na ve bilgi için Cumhurbaşkanlığı’na gönderilmesini istedik. Buna yanıt olarak gelen 13.03. 2024 tarihli TBMM Dilekçe Komisyonu Başkanlık Divanı kararında “yasa teklifi dilekçelerinin birer örneğinin Meclis Başkanlığı’na ve Cumhurbaşkanlığı'na gönderilmesi yönünde tasarrufta bulunulmadığı..." yazılı. Bunun yanı sıra yasa teklifini içeren dilekçelerin reddine dair kararın milletvekillerine gönderildiği, Tüzük gereğince 15 gün içinde itiraz olmadığından kararın kesinleştiğini de bu yazıyla öğrenmiş olduk. 

Tüzük gereğince milletvekilleri itiraz etselerdi, konu Dilekçe Komisyonu Genel Kurulu’na sevk edilecekti. Genel Kurul da reddeder ise o karara itiraz üzerine  28820 yurttaşın imzasını taşıyan “Yurttaşın Ekokırım Yasa Teklifi” TBMM Başkanlığı’na gönderilecek ve Meclis Genel Kurulu’nun gündemine girecekti Olmadı. Milletvekillerimiz online gönderilen onlarca evrakın içinde bu özel evrakı fark edemediler. Kişisel olarak üzerlerine alınmasınlar ama milletvekilleri vekil sorumluluklarını yerine getirmediler. Bu şekilde “Yurttaşın Ekokırım Yasa Teklifi”ne ilişkin TBMM'de hiç bir işlem yapılmamış oldu.  

Vekiller itiraz etmedi ancak asıllar itirazlarını sürdürüyor. “TBMM İç Tüzüğü'nün 116/3 maddesi düzenlemesine uygun olarak kanun olarak düzenlenmelerinde toplumsal yarar olduğu açık olan Yurttaşın Ekokırım Yasa Teklifinin TBMM Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığı'na gönderilmemesi işleminin yürütülmesinin durdurulması ve iptali” için 13 Mayıs Pazartesi günü Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin 2024/826 Esas sayılı dosyası ile dava açıldı.

Dünyanın geleceği, yeryüzündeki yaşamın korunması için “Yurttaşın Ekokırım Yasa Teklifi”nin ilk aşamasında Yasama organı sessiz kaldı. Bakalım Yargı ne diyecek? Vekillere tanınan itiraz hakkını asıllara tanıyacak mı?  

“İliç Ekokırımı”ndan sonra yeni ekokırımların yaşanmaması için, Ekokırım Davası’nın izlenmesini, “Yurttaşın Ekokırım Yasa Teklifi”ne sahip çıkılmasını tavsiye ederim.

 

1 - Hukukun Ekolojisi Doğa ve Toplumla Uyumlu Bir Hukuk Sistemine Doğru- Fritjof Capra, Ugo Mattei İngilizceden Çeviri; Ebru Kılıç-KÜY ;123 

2 -  https://ekokirimyasasi.org

3 -  https://www.gazeteyenigun.com.tr/makale/17189278/av-arif-ali-cangi/ekokirim-ve-yurttasin-sorumlulugu


# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Av. Arif Ali Cangı - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Yenigün Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Yenigün hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Yenigün editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Yenigün değil haberi geçen ajanstır.



Anket İzmir'de Toplu Ulaşımdan Memnun musunuz?

Yenigün Gazetesi - İzmir haberleri https://yenigun.com/google-news.xml https://yenigun.com/sitemap.xml/ https://yenigun.com/sitemap-latest.xml