Yurt dışında çalışmaya giden Türk vatandaşlarımız


Yurt dışında çalışmaya giden Türk vatandaşlarımız
Ülkemizde yurt dışına çalışmaya giden vatandaşlarımızın çalıştıkları ülkelerle aramızda sosyal güvenlik anlaşması yoksa sigortalılıkları da farklı emeklilik için yatan primleri de farklı oluyor.
5510 sayılı kanunun 5. maddesine (g) göre,“Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Bu sigortalılar  hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50. maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz. Bu bent kapsamında yurtdışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4 (a) kapsamında sigortalılık sayılır.”
5510 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki  işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri bu kapsamdaki sigortalılıkları devam ettiği sürece isteğe bağlı sigortalı olabilirler.
İşçilerimiz isteğe bağlı sigortalı olmak isterlerse;
*İsteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi
*Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkeye Türk işverenlerce çalıştırılmak üzere götürüldüklerine ilişkin belge ile birlikte işyerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Merkezine müracaat yaparak açılış yaptırabilirler.
Yurt dışında çalışmaya başladıkları tarih ve işlerinin bittiği tarih aralığında isteğe bağlı prim ödemeleri 4a kapsamında kabul edilmektedir. İsteğe bağlı sigorta primi, 5510 sayılı Kanun’un 82. maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından yazılı olarak beyan edilen prime esas aylık kazancın % 32’sidir. Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki  işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk isçilerinden isteğe bağlı sigortalı olanlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmadığından bunların prim oranı % 20’dir.
6552  sayılı Kanun’un 50.maddesi ile değiştirilen Kanun’un 82. maddesi ile yurtdışındaki  işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri için çalıştıran işverenler için prime esas kazancın üst sınırı 01.10.2014 tarihinden itibaren asgari ücretin 3 katı olarak belirlenmiştir. İşverenler sigortalıların kısa vade ve genel sağlık sigortası primlerini bu tutar üzerinden ödemektedir. Sigortalı  isteğe bağlı sigorta primlerini kendisi ödemek isterse  asgari ücretle asgari ücretin 7,5 katı arasında seçtiği tutar üzerinden isteğe bağlı sigorta primini ödeyebilir.
İsteğe bağlı sigorta primi mutlaka takip eden ayın sonuna kadar ödenmelidir. Ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde ödenmeyen süreler hizmet olarak değerlendirilmez.Örneğin, ülkemizdeki bir firmanın Katar’daki inşaat şantiyesinde çalıştırılmak üzere götürülen bir Türk işçimizin kısa vade sigortası olan genel sağlık sigortası 21 koduyla işveren tarafından kuruma ödenmektedir. İşçimiz ve ailesi sağlık hizmetlerinden de faydalanmaktadır. Bu işçimiz isteğe bağlı ödemek isterse giriş bildirgesiyle sosyal güvenlik kurumuna başvurup yurt dışında çalıştığı süreyi % 20 oranında prim ödeyerek kazanabilecektir.2017 aylık asgari ücret 1.777 TL olup 30 gün karşılığı aylık asgari ödeyeceği prim = 1.777 x % 20 =356 TL’dir. Sigortalı isetrse bunu 7.5 katına kadar ödeyebilir. Sözleşmesiz ülkede çalışmak üzere götürülen işçimiz isteğe bağlı ödememişse istediği zaman belgelemek kaydıyla YURT DIŞI BORÇLANMA yapabilir.
Sözleşmesiz ülkelere çalışmak için götürülen Türk işçileri o ülkede geçen süreleri isteğe bağlı olarak ödeyebilir veya daha sonra yurt dışı borçlanma yapabilir.Fakat burada önemli olan yurt dışına çalışmak üzere götürülen Türk İŞÇİLERİMİZİN ödeyecekleri günlük primin %12 lik kısmının işveren tarafından ödenmesidir.Bu durumda isteğe bağlı açtırıp düzenli olarak ödeyen işçimiz sadece %20 prim ödeyecektir.Yurt dışına çalışmaya götürülen işçilerimiz isteğe bağlı ödemezse bu defa yurt dışı borçlanma yaptığında %32 prim ödemek zorunda kalacaktır.Özellikle yurt dışında sözleşmesiz ülkelerde çalışmak için götürülen Türk işçileri çalıştıkları süre boyunca doğru başvurular ile primlerini ödemelidir.Ayrıca 3201 sayılı kanun çerçevesinde yurt dışı borçlanma yaparak emekli olan vatandaşlarımız emekli aylığı almaya başladıktan sonra tekrar yurt dışında çalışmaya başlarlarsa Türkiye ‘den almakta oldukları emekli aylığını durdurmaları gerekmektedir. Halbuki aynı süreleri isteğe bağlı ödemeleri halinde yurt dışı borçlanma yapmadan emekli olurlarsa emekli aylığı alırken yurt dışında da çalışmaya devam edebilmektedirler. Yurt dışında çalışan bulunan ikamet eden herkesin emeklilik işlemleri  öncesi mutlaka danışmanlık almasını şiddetle öneriyorum.