Soner Demirel'in 30 Nisan 2022 tarihli Yenigün Gazetesi'ndeki köşe yazısıdır.

Malum, önümüz bayram. Bu sene Ramazan Bayramı’nın arefesi 1 Mayıs Pazar. Bayramın ilk günü ise 2 Mayıs Pazartesi. Salı ve Çarşamba günleri bayramın ikinci ve üçüncü günü. Bayramda çalışacak işçiler fazla ücret alacaklar. Öbür yönü ile pek çok işçi de bayramda çalışmak yerine aileler ile birlikte bayram yapmak isteyecek. Öyle de olacak. 

Bu hafta okurlarımızdan bu konuda gelen soruları yanıtlamaya çalışacağım. Pek çok soruda, bayram çalışması yapmak zorunlu mu, diye sormuş okurlarımız. Bazı okurlarımız da bayramda çalışacaklarını, bu çalışma sonunda ne kadar ücret alacaklarını sormuşlar. En çok sorulan soruya cevap vererek başlayalım.

 Bayramda çalışmak için çalışanın yazılı izninin alınması gerekebilir. Bu izin, yıl başında toplu olarak mesai için alındığında alınabilir. İş sözleşmesi ile yada toplu sözleşme ile de çalışmak kararlaştırılmış olabilir. Ya da bayramda çalışma izni bayram öncesinde, sadece o bayram için de alınabilir. Eğer öncesinde işçinin yazılı oluru alınmamışsa, işçi bayramda çalışmak zorunda değildir. Yazılı izini alınmamış çalışan için bayramda çalışmaması sonucu her hangi bir yaptırım ile karşı karşıya kalması mümkün değildir.

 Çalışan, eğer bayramda çalışırsa hem genel tatil gününde çalışmadan hak kazandığı bir günlük ücretini hem de çalışması karşılığı bir günlük ücretini alır. Dolayısıyla toplamda iki günlük ücretine hak kazanmış olur. İşçiler, genel tatil günlerinde bir saat bile çalışsalar, bir tam günlük ücretlerine hak kazanırlar. Dolayısıyla genel tatil gününün başladığı saatler içerisinde çalışması olan işçi, çalıştığı sürenin ücretine değil, bir tam günlük ücretine hak kazanır. Okurumuz, bayramda veya herhangi bir genel tatil günü çalışmaları durumunda o günün tam ücretinin kendilerine ödendiğini kontrol etmeliler. Kural olarak genel tatil gününde işçi kaç saat çalışmış olursa olsun, tam günlük ücrete hak kazanmaktadır. Haftalık çalışması 45 saatin üzerine çıkmış ise bu durumda fazla mesai ücretine de hak kazanacaktır.

Çalışana arife gününde fazla mesai ödenmesi gerektiği yönünde yanlış bir düşünce  var. Fazla mesai yapılıp yapılmadığı noktasında işçinin hafta tatilinden sonraki günlerdeki çalışmalarının 45 saatin üzerine çıkıp çıkmadığına bakılır. Arife gününden önceki günlerde 45 saatin üzerinde çalışmış işçiye,  arife günündeki çalışması için fazla mesai ödenir. Ancak bu arife gününde çalışan her işçiye fazla mesai ödenecek anlamına gelmez. Arife günü, İş Kanunu’na göre genel tatil günüdür ve genel tatil günlerindeki ücret ödeme kriterlerine göre işçiye ücret ödenir. Bayram tatili, arife günü saat 13.00’ten itibaren başladığı ve arife gününü öğleden sonrası genel tatil günü olduğu için, işçinin 13.00’ten sonra çalıştırılmaması gerekir; eğer işçi, arife günü 13.00’ten sonra çalıştırılırsa zamlı ücret ödenmek zorundadır. Arife günü saat 13.00’ten sonra yapılan çalışmalar için işçiye yarım günlük ilave ücret ödemesi yapılmalıdır.

İşveren bayramda çalıştırdığı işçiye iki günlük ücret ödemek zorundadır. İşverenin işçiyi bayramda çalıştırarak daha sonra izin vermesi mümkün değildir. Dolayısıyla bayramda izinli olmakla bayramdan sonra izinli olmak aynı şey değildir. İşveren, bayramda çalıştırıp bayramdan sonra izin uygulaması yapamaz. Ayrıca bayramda çalışan işçiye de zamlı ücretini ödemek durumundadır; bayram gününü normal gün gibi düşünerek ödeme yapamaz.

Okurlarımızın aklındaki sorulara az da olsa ışık tutmayı umut ederek iyi bayramlar diliyorum.