Soner Demirel'in 14 Mayıs 2022 tarihli Yenigün Gazetesi'ndeki köşe yazısıdır.

Bu hafta okurlarımızdan en çok gelen soru, emekli maaşı.  Ülkemizin ekonomik koşullarından dolayı, sabit gelirli insanların gelirleri eridiği için herkes geçim skıntısı içine düşmüş durumda. Bu da insanları sorgulamaya yönlendirdi. Düzenli tek gelirleri emekli maaşı olan insanların sorduğu soru “Maaşım neden düşük?” oldu. Buna bağlı olarak da maaşının nasıl hesaplandığını öğrenmek istedi. İnsanımız sıkıntıya düşünce sorgulamaya başlıyor.

Okurlarımızdan Cemali Bey  2018 yılında, 27 yedi yıllık çalışmanın sonunda emekli olduğunu belirtmiş. Emekli maaşının, çevresinde kendisinden daha az çalışanlardan daha düşük olduğunu söylüyor. Bunun nedenini sormakta. Bir de “Emekli maaşları nasıl hesaplanıyor, bilmek isterim” diyor.

Türkiye de işçiler için emekli maaşı hesaplamada üç dönem var: 2000 yılı öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç dönemdeki çalışmalar, farklı kriterlere göre değerlendirilip maaşa esas kazanç ve maaş hesaplanıyor. Çok karışık ve hesaplanması zor bir yöntem emekli maaşı hesaplamak.

2000 yılından önce, 4A SGK sigorta girişi olanların emekli maaşı hesaplaması, kat sayı ve aylık bağlama oranı, gösterge rakamı kullanılarak yapılır. Karışık bir formüle sahip olan emekli maaşı hesaplaması şu şekilde örneklendirilebilir:  Cemali Bey 2018 yılında emekli olduğu için esas alınacak değerler, 2017 yılına ait olacaktır. Yani, emekli olacağı yıldan bir yıl öncesine ait değerler baz alınır. Cemali Bey'in  yıllık ortalama kazancı hesaplanır. Bu hesaplama yapılırken son 10 yılın kazancı değerlendirilir. Daha sonra, kişinin son 10 yıldaki kazancı 10’a bölünür, yıllık ortalama kazancı bulunur. Bu hesaplama sonrasında bulunan değer, gösterge tablosu ile karşılaştırılarak en yakın değer, gösterge rakamı olarak kabul edilir. Katsayı 12000'dir. Maaş bağlama oranı da % 60'tır.  2000-2008 döneminde emekli olacakların emekli maaşı, güncelleme katsayısı ile hesaplanır. Güncelleme katsayısı hesaplanırken, kişinin emekli olacağı yılın bir yıl öncesindeki yıla ait büyüme rakamları ve TÜFE rakamları kullanılmaktadır. Kişinin 2000-2008 yıllarındaki (2000 yılı dâhil olmak üzere) sahip olduğu tüm kazançları güncellenerek ortalaması alınır. Aylık bağlama oranı hesaplaması, ilk 10 yıl için %3,5 oranı üzerinden, sonrasındaki 5000 gün için %2 oranı üzerinden, sonrasında yatırılan 9000 gün için ise %1,5 oranı üzerinden yap

2008'den sonra emekli olanlarda ise ortalama aylık kazanç bulunur ve bu baz alınarak emekli maaşı hesaplanır. Ortalama aylık kazancın hesaplamasında güncelleme katsayısı kullanılır. Güncelleme katsayısı hesabında, bir önceki senenin büyüme hızı ve TÜFE oranı %30 olarak belirlenir. Aylık bağlanma oranı %40 oranından hesaplanır. 7200 günden fazla yatırılan primlerde her bir yıl için bağlanma oranı, %2 artarak hesaplanır.

Başta da dediğimiz gibi, emekli maaşını hesaplama çok karmaşık ve çok emek isteyen bir yöntem. Yüksek emekli maaşı almaya hak kazanmak için, en büyük katkıyı SGK'lı olarak çalışırken mümkün olduğunca yüksekten SGK primi ödemek gerekir.

Umarım Cemali Bey ve merak eden okurlarımıza az da olsa ışık tutabilmişimdir.