05.02.2015, 22:00

Sürümetre

Süt sığırcılığı yapılan işletmelerin karlılığı kayıtların doğru tutulması ve doğru

okunması ile ölçülebilir. Sürü nereye gidiyor? Gidilen yol doğru mu? Tutulan kayıtlar ile bu

sorulara yanıt vermek mümkündür. Karşımıza birçok rakam çıkacaktır.rakamları tam olarak

algılayabilirsek sürümüzün durumunu gözlemiş oluruz. Bizi yönlendirecek rakamların

toplamına da “Sürümetre” adını verebiliriz.

 

Sürüdeki durumu gösteren ve çoğunlukla bilinen rakam sürünün toplam ve ortalama

süt miktarıdır. Satılan süt ve karşılığında alınan para her zaman bilinir. Ancak; sürümetrede

başka rakamları da bilmek zorundayız.

 

En başta buzağıların ağız sütünü tam olarak içip içmediklerinden emin olmamızı

gerektiren rakamları ele alalım. Bu konuda 2 ve 6 rakamları çok önemlidir. Buzağılara ağız

sütünü ilk 2 saat içinde en az 2 litre, ilk 12 saat içinde ise en az 6 litre içirmek zorundayız.

Dikkat edilecek bir diğer konu bunların “en az” miktarlar olduğudur.

Sürümetrenin başka bir ölçüsü ortalama boş gün sayısıdır. Doğum yapan düve veya

inek tekrar ne zaman gebe kalmıştır? Burada öne çıkan rakam 120 dir. Doğuran ineğin tekrar

gebe kalmaya hazır hale gelmesi 40’ı çıkıncadır. Yani doğumdan kırk gün sonra rahim eski

halini almış, inek gebe kalmak için kızgınlık döngüsüne girmiştir. Doğumdan sonra en geç

120 gün içinde inek gebe kalmalıdır. İdeal olan 60 gündür. Ancak; 60 gün, 80 gün içerisinde

gebe bırakılamamış olan ineğin 120 günü geçmeyecek şekilde gebe bırakılmış olması büyük

bir zarar oluşturmayacaktır. Daha fazla ortalama boş gün sayısı işletmenin zararınadır.

Sürümetrede bununla bağlı diğer bir rakam buzağılama aralığıdır. Sığırcılıkta buzağılama

aralığı her zaman “yılda bir buzağı” olarak konuşulur. Etçi tip sığırlarda bu başarılsa bile,

sütçü sığırlarda aralık 13,5 aya kadar çıkabilir. Onüç buçuk ay yani 405 gün sınırdır. Üzerine

çıkan rakamlar “kayıp” anlamına gelir. Altındaki rakamlar ise başarıdır.

Yine birbirine bağlı sürümetre rakamlarından “bir buzağı için sarf edilen payet

sayısı”nı bilmek yararlı olacaktır. Boş gün ortalaması, buzağılama aralığı ve payet sayısı ilintili rakamlardır. Sürü ortalamasında 2 rakamı idealdir. Altına doğru indiğinde başarı, üstüne çıktığında problem gösterir. Sürüdeki ortalama süt verme süresi yine döl verimi ile ilgilidir. Çünkü inek gebe kalıp doğurmalı, tekrar çok süt vermeye başlamalıdır. Eğer böyle olursa bir buzağımız olduğu gibi, bol ve ucuza mal ettiğimiz sütümüz olur. İneği gebe bırakamazsak sağıma devam edebiliriz. Ama, bir buzağı kaybetmekle kalmaz, ürettiğimiz sütü pahalıya mal etmiş oluruz. Sürünün ortalama sağımda geçen gün sayısı (SGG) veya sağımdaki gün sayısı (SGS)ortalaması 180 günün altında olmalıdır. Altına doğru başarı, üstüne doğru ise problem anlamına gelir.

Sürümetrenin döl tutma ve doğum sonrası hastalıklarla ilişkin önemli konularından

biri de vücut kondüsyon skorlarıdır. Dikkat edilmesi gereken rakamlar 1 ve 5 tir. En zayıf

ineğe 1, en şişman ineğe ise 5 puan verirsek, kondüsyon skorları 1 ve 5 arasındaki rakamlar

olacaktır. Doğuma yakın inekler 5 skor ile, şişman inek halindeyse, doğumdan sonra 1 skor

ile zayıf inek haline geliyorsa işletmenin başı dertte demektir. İşletmenin kuru dönem, geçiş

dönemi ve lohusalık döneminde iyi bir yemleme programı olmadığı anlaşılır. Başta ketosis

olmak üzere doğumu takip eden her türlü hastalık başa gelebilir ve inek döl tutmaz.

Sürümetrede döl verimi ile ilgili rakamların yanı sıra meme yangısı ( mastitis) ile ilgili

ölçümler de büyük önem taşır.

 

Tank sütünde toplam bakteri sayısı kaçtır? Tank sütünde somatik hücre sayısı kaçtır?

 

Çiftlikte aylık klinik mastitis sayısı kaçtır? Bu soruların ilkinin cevabı bize sağımdaki temizliğin, çiftliğin genel temizliğinin ve sağılan sütün soğutulup, soğutulmadığının gösterildiği rakam olacaktır. Kesinlikle ml’de 100.000 in altında olmalıdır. Ne kadar düşük bir rakamla karşılaşırsak, o kadar iyidir. Yüksek rakamlar sağımda, çiftlikte temizliğe dikkat edilmediği ve sütün soğutulmadığı anlamına gelir.

Somatik hücre sayısı, gizli mastitisin göstergesidir. Sütü azaltan, memede süt oluşturan hücreleri yavaş yavaş körelten gizli mastitis işletme için büyük bir düşmandır. Somatik hücre sayısı ml’de 200.000’in altında olmalıdır. Bunun altındaki rakamlar iyi, üstündeki rakamlar kötüdür. Somatik hücre sayısının bilinmesi çiftlikteki mastitis olgularının tümünü kapsamaz.

Çünkü; ayrıca aylık klinik mastitis adedini bilmemiz gerekir. Bu rakam 0 (sıfır) dır. Üzerindeki rakamlar için önlemleri gözden geçirmek gerekir. Sürümetrede önemsenecek diğer rakamlar ise, yıllık metritis (rahim iltihabı), güç doğum, sonun atılamaması oranlarıdır. Bu rakamların en üst sınırı rahim iltihabı için %12, sonun atılamaması için %9, ineklerde güç doğum için %3, düvelerde güç doğum için % 8’dir.

 

Tabii ki, hiç olmaması istenir. Ancak; bu rakamların altındaki rakamlarda kalabilmeye

çaba göstermeli, çareler aranmalıdır.

 

Sürümetrede sağmal ineklerin, kurudakilerin, buzağıların, düvelerin ve toplam hayvan

sayısının doğru bilinmesi yerinde olur. Bu rakamlar arasında bir ilinti olmalıdır.

Sürüden zorunlu çıkarma oranları ise yılsonu karnesidir. Topallık, meme körelmesi ve

döl tutmama sebepleriyle kesime gönderilen hayvan sayısı işletmede bulunan problemlerin

ağırlık noktalarını bize gösterecektir. Problemlerin hepsinin arkasında başka sebepler vardır.

Tümünü gözden geçirmek ve gerçek sebepleri bularak gidermek gerekir. Kayıtlar doğru

tutulur ve doğru okunabilirse önlem alınması gereken noktalar ortaya çıkacaktır.

Sürümetre’nin iyi işlemesi kayıt tutmaya dayanır. Çiftlik işlerini kolaylaştıracak alet ve

sistemler son yıllarda elektronik ve bilgisayar teknolojisi sayesinde büyük gelişmeler

göstermiştir.

Gizli dertlerin erken teşhisi yönünde, sütte keton cisimcikleri ve üreyi saptayan,

sütteki enzimleri ölçerek gizli mastitisi belirleyen elektronik aletler çiftliklerin hizmetine

sunulmuştur. Vücut skorunu kolayca belirleyen, somatik hücre sayısını ölçerek cep

telefonuna rapor gönderen, günlük geviş getirme süresini gösteren bilgisayar teknolojisiyle

geliştirilmiş aletler vardır. Kızgınlık tesbiti konusunda işletmelere yararlı olabilecek çeşitli

malzemeler geliştirilmiştir. Tüm bu teknolojik aletlerden yararlanarak sürümetreyi

oluşturabiliriz. Bu aletler işleri kolaylaştırır, fakat ne olursa olsun çiftliğin mutlaka kayıt

tutması gerekir.

 

Yorumlar

Gelişmelerden Haberdar Olun

@