Ultra İşlenmiş Gıdalar Beyninizi Nasıl Etkileyebilir

Aşırı işlenmiş gıdaların beyni etkileme şekli, bazı sağlık uzmanları arasında endişeye neden oldu. Bu gıdalarda yüksek bir diyet yemenin neden olduğu beyin değişikliklerinin, özellikle genç insanlar için onları kesmeyi zorlaştırabileceğini öne sürüyorlar.

Sağlık 17.07.2021 - 21:20 17.07.2021 - 21:20

Beyindeki nörotransmitter dopaminin salınması zevk duygusu yaratır. Uyuşturucuya, paraya, olumlu deneyimlere veya yiyeceğe yanıt olarak olsun, tüm zevkleri aynı şekilde kaydeder. Nörobilimci Nora Volkow bunu temel hayatta kalma içgüdümüzle ilişkilendirir: “Evrimin çoğunda yiyecek kıttı” diyor, bu yüzden hayatta kalmak için bu motivasyona ihtiyacınız vardı.

Gıdalardan yüksek dopamin salınımı, uyuşturucular gibi bilinen birçok bağımlılık yapıcı maddeye göre daha düşüktür ve hız daha yavaştır. Bu, yiyeceklerin onlardan daha az bağımlılık yaptığı anlamına gelse de, erişilebilirliği, rahatlığı ve düşük maliyeti, kaçınmayı zorlaştırıyor.

Araştırmalar, bazı gıdaların , özellikle yağ ve şeker oranı yüksek olanların (çoğu ultra işlenmiş gıdada olduğu gibi), diğerlerinden daha fazla ödül duygusu uyandırdığını gösteriyor. Psikolog Dr Douglas Lisle'ye göre, biyolojik içgüdüleriniz size "en az acı ve en az çabayla en fazla zevki aramanızı" söylediğinden, bu bir "diyet zevk tuzağına" yol açabilir.

Dopamin ayrıca alışkanlık öğrenme, özlem ve nüksetmede rol oynayan nörotransmitter glutamat ile etkileşime girebilir .

Bir BBC belgeselinde , Dr Chris van Tulleken bir ay boyunca yüzde 80 ultra işlenmiş gıda yedi - araştırmaya göre nüfusun beşte birinin yediğiyle aynı yüzde . Dört haftalık deney boyunca, beyninin bir aktivite taraması, tekrarlayan, otomatik davranışları yönlendiren alanlarla bağlantılı ödülden sorumlu alanları gösterdi. "Bunlar daha önce olmayan bağlantılardı" diyerek, alkol veya sigara gibi bağımlılık yapıcı maddeler kullanan birinden beklenene benzer bir yanıt olduğunu da sözlerine ekledi. Değişiklikler, deney sona erdikten sonra altı haftadan fazla sürdü.

 

 

Yukarıdaki görüntü (solda), van Tulleken'in mevcut beyin bağlantılarını mavi renkte göstermektedir. Ultra işlenmiş gıdalarda yüksek bir diyet yiyerek bir ay boyunca kırmızı renkte yeni bağlantılar yapıldı. Sağda, deney sırasında yapılan yeni bağlantıları gösteren bir 3D gösterim var. Van Tulleken'e göre, beynin önündeki daha geniş alan, prefrontal korteks, ödüle dayalı karar verme ile bilinir ve arkadaki küçük alan, beyincik, otomatik davranışlarla ilgilidir.

 

Sadece yemeğe bakmak iştahı tetikleyebilir

Bu son derece ödüllendirici gıdaların tekrar tekrar tüketilmesi, onları yemeye yönelik “güçlü dürtüleri kontrol etme” yeteneğinin kaybına neden olabilir. Dr Lisle'ye göre, dopamini ne kadar çok tetiklerseniz, etkisi o kadar az olur ve aynı keyfi sürdürmek için daha fazla gıdaya ihtiyaç duyarsınız.

Volkow'a göre yiyeceğe baktığınızda, kokladığınızda, duyduğunuzda veya düşündüğünüzde dopamin üretimi bile artmaya başlıyor ve bu da yeme motivasyonunuzu artırıyor. Volkow, "Bağımlılık ve obezitenin otokontrol sorunları olarak reddedilmesi, otokontrol uygulayabilmemiz için beynimizde davranışlarımızı düzenleyen alanların düzgün çalışmasına ihtiyacımız olduğu gerçeğini görmezden geliyor" diyor.

Imperial College London'ın (ICL) son araştırması , İngiliz çocukların kalorilerinin yüzde 60'ını ultra işlenmiş yiyeceklerden aldığını ve beşte birinde bu oranın yüzde 78'e çıktığını buldu.

Bazı araştırmacılar, ergenlerin 'ödüllendirici yiyeceklerin' etkilerine karşı daha savunmasız olduğunu öne sürüyor . Bunun nedeni, beyinlerinin riskleri değerlendirme ve davranışları kontrol etme yeteneğinin yaklaşık 25 yaşına kadar gelişmeye devam etmesidir . Ayrıca, dopaminin özellikle ergenlik döneminde bol miktarda bulunduğuna dair kanıtlar vardır , bu nedenle beyin ödülleri hızla öğrenir.

ICL araştırması, çocuklukta kurulan yeme alışkanlıklarının yetişkinlikte de devam edebileceğini vurgulamaktadır.

Gıda besleyici ise tüm bunlar önemli mi?

Chris van Tulleken, deneyini ultra işlenmiş gıdalara dayandırdı . Ancak bazı ultra işlenmiş gıdaların sağlığa faydaları vardır .

Yiyecek ve İçecek Federasyonu'nun Baş Bilimsel Sorumlusu Kate Halliwell'e göre, 'ultra işlenmiş gıda' terimi “bilim adamları arasında aktif bir tartışma alanının parçası”. Bazı çalışmaların , işleme düzeyinden ziyade diyetimizin besin dengesine odaklanması gerektiğini öne sürdüğünü söylüyor .

Başka bir araştırma , katılımcıların ultra işlenmiş bir diyetteyken, yağ, şeker ve tuz açısından eşleştirilen işlenmemiş bir diyetten daha fazla kalori aldıklarını buldu. Katılımcıların kan testleri, aşırı işlenmiş gıdalarda yüksek bir diyet yiyenlerde, açlıktan sorumlu hormonda bir artış ve bizi tok hissettiren hormonda bir azalma olduğunu gösterdi. Van Tulleken'in açlık hormonu, deneyi sırasında yüzde 30 arttı, bu da aşırı tüketimi teşvik etmiş olabilir.

 

Yorumlar

Gelişmelerden Haberdar Olun

@