Cezaevine girenler nasıl emekli olur?
DİLEK ETE

DİLEK ETE

Cezaevine girenler nasıl emekli olur?

07 Şubat 2018 - 10:35

Cezaevine girenler nasıl emekli olur?

 

Üniversite yıllarında okuduğum Erdal Atabek ‘in Sözüm Sanadır adlı kitabındaki şu sözler  aklıma o yıllarda yer etti. Erdal Atabek kitabında ; ‘’‘Gün gelir, her şey değişir. Gün gelir, hapisteki insan çıkar, dışardaki hayata karışır. Gün gelir, kürsüde oturup kararlar veren yargıç emekli olur, avukatlığa başlar. Gün gelir, güvenlik komutanı emekli olur.  Gün gelir, gardiyan işinden ayrılır, başka işe girer. Hapishane zor geçittir. Kimse hapishaneye girdiği gibi çıkmaz. Ya büyür ya küçülür. Büyüse de insandır, küçülse de insandır. İnsan.’’ diyor.

Cezaevlerinde özgürlüğüne kavuşmayı bekleyenler veya  yakınları büroma emekliliği ile ilgili sorular içeren mektuplar gönderir. Gelen mektupların ana konusu emeklilikleri ve yakınlarının sosyal haklarıdır.

Bir nebze faydam olur diye düşünerek cezaevinde olanların Sosyal Güvenlik Hakları konusunda kısa bilgi aktarımında bulunmaya çalışacağım.

Sigortalı bir işverene bağlı olarak çalışırken tutuklandıysanız tutukluluk süresi içerisinde iş akdiniz fesih edilebilir.Özellikle tutukluluğun uzun süreceğini düşünüyorsanız bu dönemde en azından yakınlarınızın emekliliğiniz konusunda hak kaybına uğramamanız için bu konuda bilgisi olan avukat,mali müşavir veya sosyal güvenlik müşavirinden destek alması yerinde olacaktır.

4857 sayılı İş Kanunu işverene , işçinin  işyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan , cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi durumunda , işverenin haklı nedenle derhal iş akdini fesih edebilme imkanı vermiştir.İşçi olarak hak kaybına uğramamak adına bu dönemin iyi değerlendirilmesi gerekir.

İşveren işçinin gözaltı veya tutukluluk süresinin  işçinin ihbar süresini aşması halinde bunu neden gösterip yine işçiyi haklı sebeple işten çıkarabilir. İş akdinizi feshi kıdem tazminatı,işsizlik parası gibi bir çok hakkı almanıza veya alamamanıza neden olabilir.Süreci iyi yönetmek gerekir.

Peki cezaevinde olanlar nasıl emekli olabilir? 

Öncelikle sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri borçlanma hakları vardır. Fakat tutukluluk süresi sonrası hüküm alıp cezalarını yatmaya başladıklarında bu süreleri borçlanma hakları bulunmuyor. Ayrıca cezaevinde bulundukları süre içerisinde bir işverenin yanında sigortalı olmaları da söz konusu değildir.

Ceza ve ıslah evlerine ait atölye ve imalathaneler dışında şahıslara ait işyerlerinde Cumhuriyet Savcılığının izniyle 1.10.2008 öncesi çalışan hükümlüler 506 sayılı kanun gereği sigortalı sayılmışlardır. Aynı şekilde 1.10.2008 sonrası da yarı açık cezaevlerinde savcılık izniyle özel şahıslara  ,firmalara bağlı  sigortalı çalışan hükümlüler hem emeklilik hem sağlık açısından güvencede olacakları uzun vadeli sigorta kollarına tabii prim ödendiği için bu süreler emeklilikte değerlendirilir.

1.1.2004 tarihine kadar cezaevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye gibi yerlerde çalışan hükümlüler hiçbir şekilde sigortalı kabul edilmezken bu tarihten sonra kısa vadeli sigorta kolları gereği adlarına iş kazası meslek hastalıkları primleri yatırılmaya başlanmıştır. Dilerlerse adlarına kısa vadeli sigorta primi yatan hükümlüler isteğe bağlı ek prim ödeyerek emeklilik için de prim kazanmaya bu tarihten itibaren başlamışlardır. Yine 1.10.2008 tarihine  kadar tutuklu ve hükümlüler kendileri ve bakmakla yükümlü oldukları da sağlıktan ücretsiz faydalanıyordu. 1.10.2008 sonrası ise bakmakla yükümlü oldukları kişiler sağlıktan hükümlü üzerinden faydalanma haklarını kaybettiler. Cezaevinden emekliliği için prim yatırmak isteyen hükümlüler dilerlerse Sosyal Güvenlik Kurumuna posta ile dilekçe gönderip isteğe bağlı prim ödeyebilirler. Ödedikleri isteğe bağlı bu prim 4B isteğe bağlı prim olup Bağ- Kur hizmetine sayılır.

Cezaevinde hüküm giyerek hapis yatanların ,  cezaevinden çıktıktan sonra hükümlülük sürelerini borçlanma hakkı yoktur. Fakat SSK (4a) lı olarak çalışırken tutuklanan veya gözaltına alınan kişi bu suçtan beraat ederse tutukluluk, gözaltı sürelerini borçlanabilir.

Tutukluluk ,  gözaltı veya hüküm giydiğiniz sürelerde esnaf , tarım Bağ- Kur ‘u sigortalılığınız varsa bu sigortalılık devam eder. Bağ- Kur sürelerinin devamı için esas olan ; vergi kaydı , meslek odası, esnaf sicil ,ziraat odası kayıtlarının devam etmesidir. Keza 1479 sayılı kanunun 25.maddesinde sigortalılığın başlangıç ve bitiş tarihi düzenlenmiş fakat  Bağ- Kur sigortalısı olup hükümlü , tutuklu olanların sigortalılığının sona erdirilmesi ile ilgili bir ibareye yer verilmemiştir. Bu nedenle 1.10.2008 öncesi  Bağ- Kur  mükellefiyeti olanların vergi mükellefiyet kayıtları kesintisiz devam ediyorsa Bağ- Kur primlerini de ödeme hakları devam eder demek yanlış olmayacaktır.

Yine 1.10.2008 sonrası  Bağ- Kur kaydı olanların tabii olduğu 5510 sayılı kanunda da cezaevinde olanların Bağ- Kur  kaydı ile ilgili açıkça bir ibare olmadığı ve esas olanın vergi mükellefiyeti, oda kaydı gibi unsurlar olduğu için fiili çalışma olmasa da Bağ- Kur kaydı devam eder.5510 sayılı yasaya göre de Bağ- Kur ‘ lu olmada temel ölçüt  kayıt ve belgelerdir. Sosyal Güvenlik Kurumu şirket ortaklığı veya vergi kaydı varsa zorunlu olarak Bağ- Kur tescilini yapar. Özellikle 2008 sonrası fiilen işyerinde çalışmadığı iddia edilse de Bağ- Kur ‘lu olmayı gerektirecek vergi mükellefiyeti olan herkes zorunlu Bağ- Kur’ lu kabul edilir. Aksini iddia  ettiğinizde davaya gitmek gerekir. Biliyorsunuz Bağ- Kur ‘lu sigortalının askerlik döneminde bile Bağ- Kur ‘a borcu birikir ve Bağ-Kur ‘u devam eder. Bağ- Kur için fiili çalışma,  işinin başında olmak  değil önemli olan kayıt ve belgelerin varlığıdır. Yine Ziraat odası kaydı devam eden herkes zorunlu tarım Bağ- Kur’ ludur. Tarladan  gelir elde edilip edilmediğine değil oda kaydının varlığına bakılır.

Sonuç olarak cezaevinde olanlar dilerlerse dışarıdan isteğe bağlı prim ödeyerek emekli olabilirler. Kendi işyerleri aktif olarak devam ediyorsa fiili çalışmasalar dahi Bağ- Kur’a prim ödeyebilirler. Fakat SSK (4a) kapsamında kesinlikle sigorta primi yatıramazlar. Bu sahte sigortalılığa girer ve tespit edildiğinde günler silinir. Sosyal Güvenlik şemsiyesinde yer alabilmeleri için özellikle cezaevinde olanlara çalışma üretme imkanı tanınmalıdır. Çalışma sonucu elde ettikleri kazançlardan emeklilik primlerini yatırma imkanı verilirse ve primleri düşük ödeme sağlanırsa özgürlüklerine kavuştuklarında  kendilerini güvende hissedeceklerdir.

YORUMLAR

  • 0 Yorum