Emeklilikte yaşa takılanlar
DİLEK ETE

DİLEK ETE

Emeklilikte yaşa takılanlar

12 Eylül 2018 - 09:03

Ülkemiz de Sosyal Güvenlik de sigorta   uygulamasında, malullük  , yaşlılık ve ölüm sigortaları, uzun vadeli sigorta kolları arasında yer alır. Uzun vadeli sigorta kolları primi   ödediğinizde gün sayısı , sigortalılık süresinin ve belirli bir yaşın tamamlanması koşulu ile emekli olursunuz.

Emekli aylığından yararlanmayı sağlayan temel neden, sigortalının yasalarla belirlenmiş belli bir yaşa ulaşmasıdır.

Ülkemiz de Sosyal Güvenlik Kurumunca emeklilik yaşı , 5417 ve 6900 sayılı Kanunlarda emekli aylığı  almak için doldurulması gereken yaş 60 olarak belirlenmiştir. 506 sayılı Kanun’da ise erkek için 60, kadın için 55 olarak düzenlenmiştir. 1186 sayılı Kanun emeklilik yaşını erkek için 55, kadın için 50’ye indirmişti. 8.09.1999 gününe kadar sigortalı kadın ise 20, erkek ise 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 5000 gün prim ödemiş olması koşulu ile başkaca şart aranmaksızın emekli aylığı bağlanmıştır.  8.09.1999 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun’da belirtilen genel koşullar, 4447 sayılı Kanunla yeniden düzenlenerek,  emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirlenmiştir. Sigortalıların bu düzenlemeden hemen etkilenmelerini önlemek için 08.09.1999 tarihi itibariyle 18 yıl sigortalılık süresi olan kadınlar ile 23 yıl sigortalılık süresi olan erkekler için eski hükümler uygulanmış, 18/23 yıl sigortalılık süresi olmayanlar ise 23.05.2002 tarihindeki sigortalılık süresine göre kademeli yaşa tabi tutulmuştur. 4447 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanun’un 60. maddesinin birinci fıkrasının a bendi değiştirilmiş ve genel koşullara göre aylığa hak kazanma koşulları,  sigortalılığı 08.09.1999 tarihinden sonra başlayanlar için; kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve en az 7000 gün veya kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 4500 gün prim ödeme şeklinde değiştirilmiştir.   Bu tarih itibariyle kadınlarda 18, erkeklerde 23 yıl sigortalılık süresi olanların eski hükümlere göre aylığa hak kazanma şartları saklı tutulmuştur. 4447 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanun’a eklenen ve 08.09.1999 tarihindeki sigortalılık süresine göre kademeli geçiş sürecinin düzenlendiği geçici 81. maddenin birinci fıkrasının b bendi hükümleri, “adil, makul ve ölçülü”olmadığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’nin 23.02.2001 tarih ve 2001/41 sayılı Kararı ile iptal edilmiş ve iptal kararı 23.05.2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İptal edilen geçici hükümler, 01.06.2002 tarihinde yayımlanan ve aynı tarih itibariyle yürürlüğe giren 4759 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.

Yeni düzenleme ile kadınlar için en az 2 yıl en fazla 18 yıl, erkekler için en az 1 yıl en fazla 15 yıl emeklilik tarihi ileri bir tarihe atılmıştır. En son yapılan düzenleme ile 5510 sayılı Kanunla emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e yükseltilmiştir. Emeklilik sistemlerinde en kısa ve etkili yöntem emeklilik yaşının artırılmasıdır.Kuşkusuz mali olarak olumlu bir düzenleme olarak gözükse de sosyal olarak olumsuz etkilemektedir. Emeklilik yaşının artırılmasında aktüerya yöntemi kullanılarak emeklilik yaşı ileri bir tarihe atılmakta veya bağlanacak emekli aylığı tutarı düşürülmektedir. Kanunlarla belirlenmiş emeklilik yaşının altındaki bir yaşta emekli olmayı tercih etmiş bir kişiye hayatı boyunca ödenecek olan aylıkların aktüeryal bugünkü değeri ile şayet kişi erken yaşta emekli olmayıp tercihini kanunlarla belirlenmiş emeklilik yaşından yana kullansaydı kendisine hayatı boyunca ödenecek olan aylıkların aktüeryal bugünkü değerinin eşit olması gerekmektedir. Erken emeklilik açısından aktüeryal denge, kişilerin erken emeklilik tercihinden kaynaklanan emeklilik sisteminin uğradığı maddi kayıpların, erken emeklilik tercihi yapan kişinin hesaplanacak aylığına yansıtılması ile çözümlenir. Kişinin olması gereken yaşın altındaki bir yaşta emekliye ayrılarak elde edeceği avantaj, kişinin hesaplanacak aylığında aktüeryal esaslara göre yapılacak bir indirim ile sistemin uğradığı maddi kayıp telafi edilebilir.Resmi emeklilik yaşından önce erken emekli olunan süreyle orantılı olarak bağlanacak aylıklarda her yıl için % 3 ile %5 oranında indirime gidilebilir. 5 yıl erken emeklik olmayı tercih eden kişinin aylığında % 25   indirim yapılabilir.Ama bu ne kadar doğru olacaktır.8.09.1999 öncesi geçerli olan kanunların uygulanmayıp yeni kanunun geriye dönük uygulanması ile oluşan hak kaybı emekli aylığından kesinti yapılarak giderilmiş olmaz.Bu yeni bir hak kaybıdır. Aktüerya yöntemi ile emekli aylıklarında yapılacak indirim ülkemizde düşük olan emekli aylıklarını daha da düşük hale getirecektir.Sadece 08.09.1999 tarihinden önce SSK’lı olanlar için getirilmesi kamuoyunda tartışılmaya başlanılan erken emeklilik uygulamasında; 2925, 2926, 1479 ve 5434 sayılı Kanunlara tabi olanların da kapsama dahil edilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Düşürülen emekli aylıklarının ilerleyen yıllarda yeniden tam aylığa dönüştürülmesi yönünde sıkıntılar olabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Emeklilikte yaşa takılanların sosyal platformda bu konuyu tartışıp gündeme getirirken emekli aylıklarının düşük bağlanmasına razı olması yeni bir haksızlık penceresinin aralanması demektir.Emeklilikte yaşa takılanların haklı mücadelesi inşallah Ekim ayında doğru bir şekilde karşılık bulur.Kalın sağlıcakla,

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum