Yurtdışı borçlanmada tereddüt edilen konular
DİLEK ETE

DİLEK ETE

Yurtdışı borçlanmada tereddüt edilen konular

10 Mayıs 2017 - 09:46

Her yıl Mayıs ayından itibaren yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız tatillerini geçirmek üzere memleketlerine gelirler. Çoğu zaman kısıtlı süre içerisinde emeklilik konusuna vakit ayırmaya fırsat bulamasalar da yaş ilerledikçe daha fazla bu konuda bilgi sahibi olmaya ihtiyaç duyuyorlar.

Biliyorsunuz ülkemizde yurtdışı borçlanma 3201 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir. İçeriğinde yurtdışında çalışan vatandaşlarımızın ülkemizdeki sosyal güvenlik haklarını nasıl sağlayacakları yer alır. Yılda iki defa Ocak ve Temmuz aylarında günlük borçlanma rakamı zamlanır. En geç 30 Haziran tarihine kadar borçlanma işlemi için başvuru yapmak gerekir. Bu nedenle yurtdışı borçlanma konusunda merak edilen konulara kısaca değinmekte yarar var.

Öncelikle 5510 sayılı Kanun'a göre ülkemiz ile Sosyal Güvenlik Sözleşmesi anlaşması imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri diledikleri zaman 3201 sayılı Kanun'a göre yurtdışında çalıştıkları süreleri borçlanabilirler. Yine bu işçilerin yurtdışında bulunmaları kaydıyla çalışmaları arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik sürelerini de borçlanma hakları var. Sosyal Güvenlik Sözleşmesi anlaşması imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen Türk işverenlerinin, yanında çalışan işçilerin yurtdışında çalışmaları nedeniyle emekli aylıkları kesintiye uğramaz. Yani sosyal güvenlik anlaşması olmayan bir ülkede iş üstlenen Türk işverenin yanında çalıştığınız süreleri borçlanarak emekli dahi olsanız emekli aylığını alırken tekrar iş üstlenen Türk işveren yanında yurtdışında çalışıyorsunuz diye Türkiye'den aldığınız emekli aylığınız kesilemez.

Sosyal Güvenlik Sözleşmesi imzalanmış ülkelerdeki çalışmaları ile ülkemizdeki prim ödeme sürelerinin çakışması halinde ülkemizdeki prim ödeme süreleri iptal edilecek ve yurtdışı süreleri talepleri halinde yurtdışı borçlanma ile borçlandırılır.

Sosyal Güvenlik Sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki çalışmalar ile çakışan ülkemizdeki prim ödeme süreleri iptal edilmez ve bu süreler borçlandırılmaz.

Sosyal Güvenlik Sözleşmelerine göre yurtdışından ülkemizde isteğe bağlı sigortaya prim ödemenin mümkün olduğu Fransa, İsveç ve İsviçre hariç olmak üzere sözleşmeli ülkedeki çalışma süreleri ile ülkemizdeki isteğe bağlı sigortaya prim ödenen sürelerin çakışması halinde isteğe bağlı sigortalılık süreleri iptal edilecek ve yurtdışı süreleri borçlandırılacaktır. Ev kadınlığı süreleri ile isteğe bağlı sürelerin çakışması halinde isteğe bağlı süreler iptal edilmeyecektir.

3201 sayılı Kanun'a göre, yurtdışı borçlanma yaparak emekli maaşı almaya başlayanlar yurtdışında çalışamaz, ikamete dayalı sosyal yardım alamaz. Yurtdışında ikamet ettikleri süre içinde yurtdışı borçlanma yaparak Türkiye'den emekli aylığı alanların bazıları adına, ikamet ettikleri ülke mevzuatında aranılan yaş şartının oluşacağı tarihe kadar, fiilen bir işyerinde çalışmadıkları halde bulundukları ülke tarafından prim yatırılmaktadır. Örneğin Hollanda mevzuatına göre, bu ülkede ikamet eden ve maluliyet oranları %80 ile %100 arasında belirlenmiş daimi işgöremez statüsünde sayılanlara 65 yaşına kadar "Daimi işgöremezlik nedeni ile erken emeklilik aylığı" bağlanmaktadır. Bu durumda olanlara 65 yaşına kadar Hollanda hükümeti tarafından emeklilik primi yatırılsa da Türkiye’den aldıkları emekli aylığı kesilmeyecektir.

GÜNLÜK BORÇLANMA RAKAMI

Yurtdışı borçlanma yaparken öncelikle 1999 yılından önceki sürelerin borçlanılması esas olacaktır. Yurtdışı hizmet borçlanmasında günlük borçlanma rakamı borçlanılan yıla mal edilirken, borçlanmaya esas bir gün için tercih edilen günlük prime esas kazanç tutarı, borcun ödendiği tarihteki günlük asgari prime esas kazanç tutarına bölünmesi sonucu bulunan tutardır. Örneğin; 10.08.2009 tarihinde yurtdışı borçlanma tutarını 43,77 TL prime esas kazanç üzerinden ödeyen bir kişinin borçlandığı yıl 1992 olsun. Bu durumda 2009 yılındaki günlük asgari prime esas kazanç/1992 yılındaki günlük asgari prime esas kazanca bölünecek bulunacak rakam 1992 yılı prime esas kazancın tespitinde kullanılacak oran olacaktır. 43,77/23,10=1,8948 rakamı hesaplama da dikkate alınacaktır.

Son olarak, yurtdışı borçlanma yaparak emekli olanlar hiçbir şekilde yurtdışında kayıtlı olarak (prim ödeyerek) çalışamaz, işyeri açamaz, sosyal yardım alamaz. Çalıştıkları veya ikamete dayalı sosyal yardım aldıkları tespit edilenlerin emekli aylıkları durdurulur. Daha önce aldıkları yersiz aylıklar geriye dönük talep edilir.

 

 

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum