Merhaba Sevgili Okurlar,

Geçen hafta yazdığım yazıyla ilgili çok sayıda geri bildirim aldım. Bu beni çok mutlu etti. Uzun yıllar bu konuda çalışan bir arkadaşım aşağıdaki satırları yazmış.

“Yabancı yatırımcıları çekmek için yıllarca emek verildi. Her türlü teşvik ve vergi avantajına rağmen uzun uğraşlarla gelen doğrudan yabancı yatırımların güven duygusunun (hukuksal güvensizlik, ekonomi politikalarındaki yanlışlık, uygulamada yetersizlik, suiistimal vb.) yitirilmesiyle nasıl kısa sürede çekip gittiğini acı içinde izledik. Art niyetli olmayan yatırım gideceği yerde sisteme her anlamda güven duymak istiyor. Politikaların kalıcılığı, her anlamda istikrara, adalete güven yatırımcı için çok önemli.” Bu sözlerin her bir harfine katılmamak mümkün değil. Ancak yabancıların doğrudan yatırımlarının azalması tek sorun değil, yerli sermaye de yatırımlarını Türkiye’den çekmeye başladı.

2021 Eylül sonu itibarıyla, Merkez Bankası’nın Uluslararası Yatırım Pozisyonu verilerine göre, Türkiye’nin yurtdışı varlıkları, 2020 yılı sonuna göre %17,9 oranında artışla 301,4 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiş. İlk bakışta ne var bunda Türk sermayedarı yurtdışında da boy gösteriyor diyebilirsiniz. Ancak yurtiçinde yatırım hevesinin azaldığı bir dönemde yurtdışı varlıklarının artışı çok dikkat çekici.

Son 5 yılda Türklerin 192 milyar dolar tutarında doğrudan yatırım yani finansal olmayan ticari yatırım yaptığını görüyoruz. Finansal yatırımlar hariç en çok Hollanda, İngiltere, ABD, Avusturya, Malta (vatandaşlık almak için) ve Almanya’ya yatırım yapılmış. Hollanda da vergi avantajı var, kalkıyor. Bu ülke yatırım açısından eski cazibesini kaybedecektir. Dikkat çekici bir başka hususta Türklerin en az yatırım yaptıkları ülkeler Müslüman ülkeler olmuş.

Listenin sonundaki Suudi Arabistan, Tunus, Nijerya ve Libya eksi veriyor. Artık bu ülkelerde Türkler ne yaşadılarsa pılıyı pırtıyı toplayıp yatırımlarını çekmişler. Ülkeye zor kaçmışlar, yatırımlar negatife dönüşmüş.

İkinci en büyük yatırım çekme işi Cayman adalarında olmuş. Türkler son 3 yılda 1 milyar 165 milyon ABD doları tutarında yatırımlarını buradan çekmişler. Bu ülkedeki yatırımlar, gizli belgeler internete düşmeye başlayınca huzursuz olmuş, bu ülkeden çıkmış. Çünkü burası bir vergi cenneti ve kara para aklama merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Cayman adaları Karayipler’de Küba’nın hemen güneyinde. Üç adadan oluşan bir ada topluluğu. Toplam alanı 264 kilometrekare, nüfusu ise 65 bin 720 kişi. 17.yüzyıldan beri İngiltere’nin kontrolünde. Küba ve Jamaika varsıl olmadıkları halde Cayman adaları zengin ve pahalı. Ortalama maaş vergiler düştükten sonra 5 bin 800 Euro civarı. Denizi güzel, vatoz balıkları ile yüzebiliyorsunuz. Meğerse ne çok Türk bu ada da hoş vakit geçirip, sular ısınınca buradan kaçmışlar.

Eskiden Türkiye’ye gerçekten yatırım arzusu varken bugün sadece mecburi durumda ve Türk şirketlerinin dolar cinsinden ucuzlaması nedeniyle yatırım yapılıyor. Türkler dahi yatırımlarını yurtdışına taşımak isterken yabancı yatırımcı beklemek bu durumda zor.

Kaynak :TCMB İstatikler/Ödemeler dengesi ve ilgili istatistikler/Uluslararası yatırım pozisyonu